عنصر غالب معرفتشناسانه در رمان نوجوان گفتوگوی جادوگر بزرگ با ملکه جزیره رنگها نوشتۀ جمشید خانیان
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور
doi
چکیده
از زمانیکه برایان مکهیل در تفکیک رمان مدرن از رمان پسامدرن بر عنصر غالب معرفتشناسانه و هستیشناسانه تأکید ورزید، به موضوع عنصر غالب در بیشتر پژوهشهای مربوط به آثار پسامدرن توجه شد. مکهیل معتقد بود که در رمانهای مدرن عنصر غالب مسائل معرفتشناسانه است، درحالیکه رمانهای پستمدرن به موضوعات هستیشناسانه اهمیت بیشتری میدهند. معرفتشناسی بخشی از دانش فلسفی است که طی سه قرن اخیر اهمیت ویژهای یافته و موضوع آن بررسی مسئله شناخت و ویژگیهای آن است. مکهیل اعتقاد داشت که رمانهای مدرن هم در محتوا و هم در ساختار به پرسشهایی میپردازند که حول مسئله شناخت میچرخند. پرسشهایی نظیر اینکه شناخت چگونه حاصل میشود؟ محدوده آگاهی کجاست؟ معرفت چه ساختاری دارد؟ و مواردی از این قبیل. رمان گفتوگوی جادوگر بزرگ با ملکه جزیره رنگها شرح وقایع یک روز از زندگی نوجوانی بهنام «رهی» است که مهمان خانوادهای میشود که فرزند خود را ازدست دادهاند. نویسنده در این اثر هم در محتوا و هم در ساختار موضوع شناخت را دستمایه روایتگری قرار داده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی عنصر غالب معرفتشناسانه در این رمان پرداخته است. نتایج نشان میدهد که خانیان در این اثر با استفاده از رویکردهایی همچون چیستی و کارکرد نشانههای زبانی در امر آگاهی، مسئله نیتمندی و موضوع پویش در آگاهی به بررسی ویژگیها، شرایط و گستره شناخت پرداخته است.