بررسی نقش تداوم پدیدهها و بلایای طبیعی جغرافیایی بر افت و افول فعالیتهای کشاورزی -اقتصادی در سیستان دورهی اسلامی براساس متون محلی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه تاریخ وتمدن اسلامی ،واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی ، مشهد، ایران.
2 استادیار گروه تاریخ وتمدن اسلامی ،واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی ، مشهد، ایران .
3 استادیار گروه تاریخ و تمدن اسلامی ، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی ، مشهد، ایران
doi
10.22034/jgeoq.2023.286754.3087چکیده
سیستان سرزمینی بزرگ وگسترده بوده که در طول تاریخ در زمینه فعالیتهای معیشتی ،اقتصادی وکشاورزی بعنوان"انبارغلات وسبد نان خراسان "دارای فراز وفرودهایی بوده است که در این مقاله محققان به بررسی نقش تداوم تاریخی پدیدهها و بلایای طبیعی و رابطه آن با افت اقتصادی وکشاورزی سیستان در تاریخ ایران بعد از اسلام با استفاده از ابزار کتابخانهای و روش تحقیق تاریخی-تحلیلی خواهند پرداخت. با درنظرگرفتن موارد مطرح شده پرسش اصلی پژوهش حاضر عبارت از: علل رکود تولیدات کشاورزی و افت اقتصادی سیستان در دوران مختلف اسلامی ناشی از چه پدیدهها وبلایای طبیعی بودهاند؟ بررسیهای تطبیقی پژوهش براساس متون تاریخی محلی و جغرافیایی ازقبیل:"تاریخ سیستان و احیا الملوک و شجرة الملوک" نشان میدهد ،پدیدههای طبیعی مانند: فرسایش شدیددر سیستان ، وجود برخانها ،پدیده ریگ روان ویخ بست،وزش بادهای 120روزه سیستان،خشکسالیهای پیاپی، شیوع قحطی،وبا وطاعون ناشی از فعالیتهای انسانی بوده و در پی آن تخریب مزارع با افت ورکود اقتصادی وکشاورزی سیستان رابطه تاثیرگذار و مستقیمی داشتهاند.از دیگر عوامل تاثیر گذار بر رشد و گسترش بلایای طبیعی حملات مغولان وتیموریان در این منطقه بوده که تاثیر بسزایی در افت وتولید وفعالیتهای اقتصادی گذاشته و پیامدهای ناگوار این ایلغار ، بسیاری ازسدها، سازههای آبی آسیب دیده وزمینه را برای کاهش وافت فعالیتهای اقتصادی وکشاورزی فراهم نموده بودند.