فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقالۀ حاضر برآن است تا با بررسی انتقادی مقالات علمی ـ پژوهشی، کاستی­های بنیادین پژوهش­هایی را بررسی کند که در حوزۀ زبان فارسی مدعی کاربست یا شرح مبحث آشنایی‌زدایی­اند. نتیجۀ بررسی سی مقاله در این حوزه که در بازۀ زمانی 1375 ـ 1395 در نشریات معتبر دانشگاهی ایران منتشر شده‌اند، روشن می­کند که بسیاری از محققان دانشگاهی ایران در درک مفهوم آشنایی­زدایی دچار بدفهمی­هایی جدی هستند. تساهل و اشتباهات ایشان در فهم و کاربست اصطلاح آشنایی‌زدایی را می‌توان چنین طبقه‌بندی کرد: 1. بی‌توجهی به اصول­ روش­شناختی فرمالیست­های روس؛ 2. ارائۀ تعاریف خلق­الساعه از مفهوم آشنایی‌زدایی؛ 3. خلط و همانندپنداری مبحث آشنایی­زدایی با دیگر مباحث نسبتاً مشابه و به‌خصوص تقلیل آن به مباحث ابتدایی بلاغت سنتی. این کاستی‌ها از یک ­سو به بداهت موضوع پژوهش و از دیگر سو به تقلیل این مفهوم و تزیینی شدن آن در پژوهش­های دانشگاهی انجامیده­ است؛ درنتیجه این موارد، مجالی برای محققان فراهم ­آمده تا به تولید انبوه مقالاتی بپردازند که اشتباهات مشابهی را در این حوزه بازنشر می­کنند.