ملاحظات اخلاق زیست محیطی هدایت و چوبک نقد دو داستان

نویسندگان

1 هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

doi
چکیده

اخلاق زیست‌محیطی به بررسی ملاحظات اخلاقی دخیل در رابطه انسان با محیط پیرامونش می‌پردازد. دو داستان «سگ ولگرد» و «انتری که لوطی‌اش مرده بود» ظرفیت­های مشترکی دارند که زمینه­ساز نقد و خوانش آن­ها با چنین رویکردی است؛ به‌گونه­ای که بیش از سایر خوانش­ها، با دنیای ذهنی صاحبان این دو اثر و نیز با متن آن‌ها همخوانی دارد. در این مقاله، ملاحظات اخلاق زیست­محیطی این دو اثر را به‌شکلی تطبیقی بیان خواهیم کرد و دلایل توجیهی نویسندگان را در لزوم رعایت اخلاق و حقوق حیوانات برخواهیم شمرد. این دلایل شامل دو نوع منطقی و عقلانی، و احساسی و اقناعی است که از این دو اثر استخراج و استنباط شده است. تحقیق به‌روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد بیشترین تکیه نویسندگان بر توجیهات احساسی و اقناعی در این دو داستان است؛ همچنین، بیانگر نزدیکی دیدگاه­های اخلاقی این دو نویسنده با بعضی آموزه­های سنتی و نیز نظریه­های جدید در حوزه اخلاق حیوانات ازجمله دیدگاه کانت و آلبرت شوایتزر است. توصیفات و ماجرای این دو داستان نوعی مبارزه با گونه­گرایی را با شگردهای گوناگون ادبی ترویج می‌کنند.