دموکراسی ادبی: مفهوم مرکزی دیباچۀ یکی بود یکی نبود جمالزاده (با نقدی بر تاریخنگاری ادبیات داستانی ایران)
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی
doi
چکیده
مجموعه داستان کوتاه «یکی بود یکی نبود» نوشته محمد علی جمالزاده را سرآغاز داستان کوتاه مدرن فارسی دانستهاند. گذشته از داستانها و طرحهای این مجموعه که از نخستین کوششها در عرصه داستان کوتاه نویسی فارسی به حساب میآید، «دیباچه» این کتاب در مطالعات ادبی فارسی و در نظریه انتقادی، از اهمیت ویژهای برخوردار است. جمالزاده، به عنوان پدر داستان کوتاه فارسی، در این دیباچه به دنبال نوعی قانونگذاری ادبی بوده و کوشیده است با نگاهی تطبیقی و آینده نگر مهمترین مسائل ادبی عصر خود را به بحث بگذارد. یکی از مفاهیم مرکزی مطرح شده در این دیباچه، مفهوم بنیادی «دموکراسی ادبی» است. با بررسی ریزمفهومها و استعارههای مطرح شده در این دیباچه، میتوان این مفهوم مرکزی را تحلیل و صورتبندی و مولفههای پشتیبان و برسازنده آن را بررسی کرد و نشان داد تا چه اندازه طرح این مفهوم مرکزی برای بررسی تاریخنگاری ادبیات معاصر فارسی ضرور است.
