طراحی و روانسنجی ابزار سنجش خلق مشترک ارزش در کسبوکارهای فناورانه
نویسندگان
1 گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری، ساری، ایران
2 گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری، ساری، ایران
3 گروه کارآفرینی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری، ساری، ایران
doi
10.22061/tej.2022.8456.2674چکیده
پیشینه و اهداف: امروزه خلق مشترک ارزش فیمابین نهادها، سازمانها و کسبوکارها از عوامل مهم رشد اقتصادی و همافزایی حوزه کسبوکار و بهبود روابط ذینفعان است. ازاینرو این پژوهش به طراحی و اعتباریابی ابزار سنجش خلق مشترک ارزش در کسبوکارهای فناورانه باهدف کاربردی پرداخته است. هدف اصلی محقق در پژوهش حاضر پاسخ به این سؤال است که ابعاد ابزار ارزیابی خلق مشترک ارزش برای کسبوکارهای فناورانه چیست؟ و درصدد است به طراحی و روانسنجی ابزار ارزیابی خلق مشترک ارزش برای کسبوکارهای فناورانه بپردازد.روشها: پژوهش از نوع آمیخته بوده و جامعه آماری کیفی متشکل از مدیران عامل و اعضای هیئتمدیره در حوزه فناوری اطلاعات و کسبوکارهای فناورانه و کسبوکارهای نوین فناور محور روش نمونهگیری هدفمند با رعایت قانون اشباع نظرات، تعداد 14 نفر انتخاب شدهاند. جامعه آماری در بخش کمّی با در نظر گرفتن بیش از 2773 شرکتِ فعال در صنعت فناوری اطلاعات که در سایت ای سی تی کِی (www.ictkey.ir) ثبت شده است و طبعاً، وجود همین میزان مدیران عالی و ارشد؛ همچنین عدم شفافیت دقیق اطلاعات در خصوص جامعه آماری، با در نظر گرفتن فرمول حجم نمونه بدون جامعه آماری برحسب نسبت شامل 408 نفر مدیران لایه اول، دوم و سوم مشغول در حوزههای کسبوکارهای فناورانه علیالخصوص با موضوع فناوری اطلاعات و ارتباطات و حوزههای نوین فناور محور در شرکتها، مؤسسات دولتی و خصوصی در شهر تهران بزرگ با روش نمونهگیری ساده تصادفی اتخاذ شدهاند. ابزار اولیه از طریق مطالعه گسترده مبانی نظری، تحقیقات پیشین، مقالات مرتبط و مصاحبه با خبرگان است که درنهایت منجر به طراحی پرسشنامه اولیه شد. سپس روایی صوری و محتوایی کمّی و کیفی بررسی و پایایی آن به روش آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی با مقدار بالای 7/0 تعیین شد. سپس از تحلیل عاملی تأییدی ابزار مذکور با استفاده از نرمافزارهای SPSS21 و Samartpls3 مورد تأیید قرار گرفت.یافتهها: یافتهها حاکی از آن است که در روایی صوری و محتوایی کمّی و کیفی؛ امتیاز تأثیر گویههای پایینتر از 5/1 و نسبت روایی محتوای کمتر از 62/0 و شاخص روایی محتوای پایینتر از 79/0 حذف شد که شامل مقولاتی چون ذینفعان داخلی و خارجی، یکپارچگی ذهنی و توافقات، روانشناختی اجتماعی، منابع و منافع، آیندهنگری و آیندهنگاری، خصیصه فرهنگی برد برد، تحلیل و آنالیز، آغازنگری و پیشگام نگری است. نتایج حاصل از آزمون تحلیل عاملی تأییدی نشان داد، ابعاد خلق مشترک ارزش شامل 12 بعد به شرح فرآیندهای تعاملی، عملکرد/کارکرد فناوری، مشتری محوری، ارزش پایدار، ملزومات هم آفرینی، خلق ارزش، فرهنگ، تصمیم سازی، اقتصادی، ارزش آموزی، سیاست و قوانین و مقررات، فرصت و شاخصهای آن شامل 28 مؤلفه است که به شرح زیر میباشد: نیازسنجی/ نیازسازی، مشارکت و تولید ارزش مشترک، میزان رضایت و شاخص پذیر، بهرهبرداری از ابزار هوشمند/ ابزارسازی، پارادایم/ نگاه فناورانه، مشتری، مبتنی بر سرویس، مبتنی بر فرآیندهای مستمر، مبتنی بر مدل و استراتژی، حوزههای اجتماعی و قانونی، زیرساخت، جذب و اشتراک اطلاعات، سیاستگذاری/حاکمیتی، تولید و جذب ارزش، محرک، اشتراک منافع، متغیر فرهنگی، سامانه پیشنهاد ساز برخط و بهروز، مالی، بهینه مصرفی، سرمایهگذاران، تعریف و آموزش کاربردی مفهوم ارزش، دانشگاه و آموزش عالی، پرورش نیروی انسانی خلاق، حمایت از مالکیت فکری، سیاستهای حمایتی دولت، برانگیختگی و ایدهآفرینی ذهنی افراد و فرصتسازی.نتیجهگیری: در بررسی روایی سازه، مقدار بار عاملی تمام گویهها، مقادیر مناسبی بالاتر از 4/0است. پایایی هر دو ملاک (آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی) تمام ابعاد بالای 7/0، میانگین واریانس استخراجشده (AVE) و همه ابعاد بیشتر از 5/0 را نشان داد که مورد تأیید است. درنهایت یافتههای این مطالعه حاکی از آن است که ابزار طراحیشده شامل 12 بعد و 28 مؤلفه است که از اعتبار و پایایی قوی و مناسبی برخوردار بوده و میتوان از آن، جهت ارزیابی خلق مشترک ارزش در کسبوکارهای فناورانه در راستای تعالی و توسعه کسبوکار و ایجاد فضای تجاری و اقتصادی جدید، بهره جست.