فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دانش الگوی توزیع و انتشار عناصر پرتوزای طبیعی و مصنوعی و سطح تابش آنها در محیط زیست برای ارزیابی تأثیرات آن بر سلامتی انسان­ها و موجودات زنده بسیار مهم است. در این پژوهش، فعالیت ویژۀ عناصر پرتوزای طبیعی و مصنوعی برای 30 نمونه جمع­‌آوری شده از رسوبات بالادست و دهانۀ خروجی رود قره‌­سو به خلیج گرگان و همچنین رسوبات قسمت شرقی خلیج گرگان با استفاده از آشکارساز فوق خالص ژرمانیومی اندازه­ گیری و نقشۀ توزیع آنها با استفاده از نرم­ افزار  سرفر و GIS ترسیم شد. فعالیت ویژۀ Ra 226 ، Th 232 ، K 40 و Cs 137 به ترتیب از 8/80 تا 31/92 ، از 11/16تا 43/19، از 183/77 تا 562/88  و از 0/83 تا 12/72 بر حسب Bq/kg به دست آمد. در بالادست سرچشمۀ رود قره‌سو، میانگین غلظت Ra 226 ، Th 232 ، K 40 و Cs 137 در نمونه­ های خاک کنار رود قره­ سو بیشتر از رسوبات کف این رودخانه بود که نشان دهندۀ شستتشوی رسوبات و حمل عناصر پرتوزا توسط جریان آب و انتقال این عناصر به نقاط پایین­تر است. در دهانۀ رود قره­ سو و خلیج گرگان، الگوهای توزیع 232 Th و 40 K تقریبا مشابه یکدیگر هستند و بالاترین غلظت عناصر Ra 226 ، Th 232 و K 40 مربوط به رسوبات دهانۀ رود قره ­سو است. غلظت Cs 137 در دهانۀ رود قره­ سو کمترین مقدار را دارد و با فاصله گرفتن از دهانه به سمت قسمت­های میانی خلیج گرگان بر غلظت آن افزوده می­شود که این الگوی انتشار نشان دهندۀ حرکت ­پذیری بالا و تمایل به رسوب­گذاری در نقاط آرام‌تر برای Cs 137 است. مقادیر اندازه­ گیری شده برای کمیت­های پرتوشناختی و شاخص­های خطرپذیری ناشی از تابش­های هسته­ ای در این پژوهش در محدودۀ مجاز هستند و میزان تابش­های هسته­ ای موجود، سلامتی ساکنین منطقه را تهدید نمی­کند.