تغییرات الگوی مزیت نسبی محصولات کشاورزی در: ایران تحلیلی کاربردی با استفاده از شاخص های مزیت نسبی ابراز شده

doi
10.30490/aead.2001.132327
چکیده

این مطالعه به بررسی وجود یا نبود مزیت نسی و روند تغییرات آن طی دوره زمانی ۱۳۶۸ - ۱۹۸۹۱۷۸ - ۹۹) برای گروهی از محصولات باغی کشور که در بردارنده پسته، بادام، فندق، گردو، سیب، پرتغال، خرما، انجیر، هلو و شلیل است و همچنین گروهی از محصولات زراعی یعنی پنبه پیاز سیب زمینی گوجه فرنگی و نیز گروهی از محصولات فراوری شده که آب میزد. انجیر خشک کشمش مو و پوست و عسل را در بر میگیرد با استفاده از معیارهای مزیت نسبی ایران شده (RCA) و مزیت نسبی ابراز شده متقارن (RSCA) می پردازد و چگونگی واکنش ساختار صادراتی ایران را در برابر تغییرات ساختار صادرات جهانی و کشورهای خاورمیانه تحلیل می کند. نتایج این مطالعه نشان می دهد. در حالی که بر اساس معیارهای RCA و RSCA ایران مزیت نسبی روشن و در خور توجهی در تولید بیشتر محصولات مورد مطالعه دارد، ولی مجموعه سیاست های تجاری کشور و رفتار اقتصادی تولیدکنندگان و صادرکنندگان به گونه ای بوده که نتوانسته است به واکنش به موقع و مناسب ساختار صادرات کشور در برابر تغییرات ساختار صادراتی کشورهای منطقه و جهان بیانجامد. از این رو موقعیت رقابتی محصولات کشاورزی ایران در بازارهای جهانی طی دوره مورد مطالعه تضعیف شده است. افزون بر این، وجود نوسان های زیاد در روند شاخص های RCA و RSCA در دوره مطالعه نشاندهنده نبود راهبرد و برنامه های کاربردی مشخص برای توسعه سیستماتیک صادرات غیر نفتی در ایران است.