مقایسه روش های ارزیابی چند ضابطه ای در مدیریت پایدار منابع آبی: مطالعه موردی حوزه آبریز قره قوم خراسان

doi
10.30490/aead.2001.132330
چکیده

این پژوهش در جستجوی ارائه روش های مناسب برای برنامه ریزی توسعه منابع آبی در سطح منطقه ای در حوزه آبریز قره قوم خراسان است که بر نتایج چند رشته ای جامع و مطالعات امکان یابی توسعه منابع آبی حوزه آبریز یاد شده استوار است. در این مطالعات پتانسیل ها و محدودیت های منابع آبی حوزه آبریز برای توسعه مطالعه و امکانات توسعه منطقه ای به صورت پروژه های متعدد و متنوع طراحی و ارائه شده است یکی از اصول مهم در بهره برداری بهینه از منابع، جستجوی روش و فرایند مناسب در فرمول بندی برنامه توسعه منابع آبی مبتنی بر این پروژه های پیشنهادی است. از آنجا که به علت محدودیت منابع همه این پروژه ها در کوتاه مدت اجرا شدنی نیست برنامه ریزان  توسعه منابع آبی تمایل دارند با فرمول بندی آن ها در قالب یک برنامه آن دسته از پروژه ها را انتخاب کنند که ضمن دارا بودن بالاترین بهره وری از منابع موجود، مؤثرترین مشارکت را در براورد هدف های گه گاه متضاد گروه های ذینفع و تصمیم گیران داشته باشد در یک فرایند تصمیم گیری ،عقلایی این مسئله نوعی ارزیابی چند ضابطه ای ( Multicriteria evaluation) و چند پروژه ای است. در این پژوهش ضمن معرفی روش های یاد شده، تکنیک دیگری به نام تحلیل مطلوبیت بــــده – بستان (Utility Based Trade-off Analysis: UTA) معرفی می شود و با استفاده از دو روش یاد شده، چگونگی رسیدن به هدف اصلی این پژوهش که همانا اولویت بندی پروژه های مطلوب تر است مورد بررسی قرار می گیرد در پایان نیز نتایج این دو روش با روش ارزشیابی مالی تک ضابطه ای منفعت به هزینه مقایسه می شود این نتایج گویای آن است که روش های ارزیابی چند ضابطه ای و UTA بسته به نوع مسئله تصمیمگیری اولویت بندی پروژه ای را به شیوه مطلوب تر نسبت به دیگر روش های ارزیابی ارائه می دهد.