تحلیل سبک گفتارهای نمایشی در «مِلودی شهر بارانی» اثر اکبر رادی

نویسندگان

1 استادیارگروه ادبیات نمایشی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس

doi
چکیده

این مقاله قصد دارد تا با به کارگیری «اصل همیاری گِرایس»، سبک ارتباطیِ گفتگوهای نمایشنامه «مِلودی شهر بارانی» (اکبر رادی، 1378) را تحلیل کند. «اشارتگرهای مکالمه‌ای» در روند یک ارتباط کلامی معمولاً ناشی از این ضرورت‌اند که دو سوی رابطه ناگزیرند گفته های خود را منسجم، شفاف و مرتّب ادا کنند. کشف این مسئله که آیا اِعمال الگوهای کاربردی زبان‌شناسی می‌تواند در فرآیند تحلیل روابط نمایشیِ معنادار میان شخصیت‌های درام مفید باشد یا خیر، در اولویت پژوهشی مطالعه حاضر قرار دارد. این تحقیق به روش توصیفی-تحلیلی و با مورد مطالعاتیِ منتخب از مجموعه نمایشنامه‌های معاصر ایرانی انجام می شود. «ملودی شهر بارانی» از نظر نمایشی واجد ارجاعات و اشارات صریح یا ضمنی مکررّی به گفتمان‌های اجتماعی، سیاسی و جلوه‌های فرهنگی و بومی موقعیت‌های زبانیِ رخداد اصلی است. تقابل نمایشی اشخاص ماجرا غالباً با توسعه تدریجی الگوی منسجمی از گفتگوهای معنادار پی‌ریزی شده و سپس در کلیّت نقشۀ داستانی اثر تعمیم یافته است. از این لحاظ می توان گفت که بافت‌های کلامی چندگانه و متکثّری همزمان در فضای رخداد اصلی نمایشنامه شکل می‌گیرند که فارغ از خاص‌بودگیِ هویت زمان و مکان روایی، واجد ظرفیت های زبانی مشخصی برای تحلیل اند.