تأثیر فناوریهای ورزشی رویداد محور بر ابعاد آموزش و ارتقاء شغلی داوران سوپر لیگ والیبال ایران
نویسندگان
1 دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی، گروه علوم ورزشی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران
2 دانشکده فنی و حرفهای، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه فنی و حرفه ای، تهران، ایران
doi
10.22061/tej.2022.8133.2622چکیده
پیشینه و اهداف: بررسی روند رو به رشد بکارگیری فناوری درصنعت ورزش مبین آن است که استقرار فناوریهای مختلف ورزشی بهعنوان ابزاری چندجانبه توانسته است از طریق توسعه مهارت ادراکی و کاهش تصمیمات اشتباه و ناکارآمد، چالشهای موجود در سازماندهی مسابقات ورزشی را به حداقل برساند. استفاده از فناوری پرندههای بدون سرنشین، فناوری تشخیص نقطه تماس توپ با زمین در ورزش گلف و راگبی و کمک داور ویدئویی در والیبال، تنیس و فوتبال جدیدترین فناوریهای کاربردی در حوزه داوری است. رشد این پدیده از یک سو ریشه در محدودیت تواناییهای انسانی داشته و از سوی دیگر بازتاب توانمندی در تعیین و پیشبینی نقطه توقف برای نقشآفرینی تکنولوژی در ایفای وظایف پیچیده و حساس است. لذا یکی از مهمترین حوزههای نفوذ فناوری مربوط به مقوله داوری در رویدادهای ورزشی است. مبهم بودن بسیاری از خطاها و نبود هیچ راهی برای تشخیص صحیح آن و سردرگمی داوران در اتخاذ تصمیم درست همیشه تیتر اول رسانههای ورزشی را به خود اختصاص است. علیرغم وجود مقاومتهای بیشمار، فناوریهای کنترل و تعقیب توپ و ورزشکاران در زمان اجرای حمله و دفاع از طریق بهکارگیری دوربینهای فوق پیشرفته و سیستم دوربین چشم شاهین بهطور گستردهای در مسابقات جهانی والیبال مورد استفاده قرار گرفته است. لذا هدف از پژوهش حاضر بررسی تأثیر فناوریهای ورزشی رویداد محور بر ابعاد آموزش و ارتقای شغلی داوران سوپر لیگ والیبال کشور بود.روشها: تحقیق حاضر از نوع تحقیقات توصیفی است که به روش آمیخته اکتشافی عملیاتی شد. در فاز کیفی تعداد 10 نفر از داوران بینالمللی به روش نمونهگیری قضاوتی در مصاحبات نیمهسازمان یافته حضور داشتند. با توجه به محدودیتهای ناشی از شیوع کرونا ویروس، این فاز از پژوهش بهصورت مصاحبه تلفنی و ایجاد یک گروه پژوهش در شبکه مجازی تا دستیابی به اشباع نظری انجام گرفت. در فاز کمی پژوهش تعداد 130 داور رسمی فدراسیون والیبال به روش نمونهگیری هدفمند بهعنوان نمونه آماری پژوهش انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق ساخته مستخرج از فاز کیفی پژوهش مشتمل بر متغیرهای کیفیت قضاوت، فرصت رشد و ارتقا، آموزش و یادگیری، امنیت قضاوت و پوشش رسانهای بود که پایایی درونی آن به روش آلفای کرونباخ تأیید شد (78/0≤α). درنهایت بهمنظور تجزیه وتحلیل دادهها، پس از اطمینان از شاخص برازش الگوی پژوهش بر مبنای شاخصهای سهگانه (برازش ساختاری، برازش اندازهگیری و برازش کلی الگوی پژوهش) نرم افزار PLS و نرمافزار اسپیاساس استفاده شد(05/0 ≥P).یافتهها: بررسی شاخصهای سهگانه روایی همگرا، روایی واگرا و روایی کلی الگوی پژوهش، مقادیر شاخصها مؤید توان مطلوب سازههای آشکار در پیشبینی سازه نهایی پژوهش (کارایی شغلی) بود. نتایج پژوهش حاکی از تأثیر مستقیم و معنادار فناوری بر ابعاد پنجگانه کارایی شغلی داوران بود. همچنین نتایج تحلیل مسیر الگو نشان داد که سازه آموزش و یادگیری(05/0≥P، 59/11t= ،67/0Lf=) و سازه کیفیت قضاوت (05/0≥P، 47/8t= ،65/0Lf=) بیشترین تأثیر را از فناوری های ورزشی داشتند.نتیجهگیری: محدودیت حضور داوران در کلیه صحنهها و همچنین زاویه دید نامناسب منشأ بسیاری از تصمیمات اشتباه است. علیرغم اینکه ایجاد توقفهای متعدد و درخواست کنترل ویدئو توسط مربیان به عنوان استراتژیای جهت ایجاد وقفه و مرور اهداف تاکتیکی خود بهطور مکرر مورد استفاده قرار میگیرد اما به دلیل پیامدهای غیرقابل انکار فناورها در ابعاد آموزش و قضاوت عاری از اشتباه، 93 درصد داوران دارای رویکرد موافق با کاربرد فناوری در مسابقات بودند. بنابراین مدیران کمیته داوران فدراسیون والیبال میتوانند از طریق استقرار فناوریهای مرتبط با مسابقات علاوه بر کاهش اشتباهات داوران، شرایط رشد و حضور هرچه بیشتر داوران ایرانی را در تورنمنتهای بینالمللی فراهم نمایند.