ساختارشناسی بن مایه های حمزه نامه (با تکیه بر بن مایه های عیاری، عاشقانه، شگفت انگیز و کرامت)

نویسندگان

1 دانشجوی دانشگاه تربیت مدرس

doi
چکیده

چکیده حمزه‌نامه یکی از آثار حماسی مشهور در ادب فارسی و فرهنگ اسلامی و جزء اولین قصه-هایی است که به صورت نقالی اجرا می‌شده‌است. از این اثر تحریرهای متعدد در زمان‌های مختلف وجود دارد که هریک، در جزئیات، با دیگر تحریرها متفاوت است؛ زیرا این نسخه‌ها از روی هم نوشته نشده‌اند و هریک از آن‌ها را نقالان پس از سال‌ها نقالی، از حافظه خویش و بنا به سلیقه خود و مخاطبانشان به تحریر درآورده‌اند. این قصه شهرت و محبوبیت بسیار بین مسلمانان داشته است. راویان حمزه‌نامه از بن‌مایه‌ها و مضامین بسیاری در جهت قوت و غنای افسانه‌ای آن کمک گرفته‌اند. به همین دلیل بن‌مایه‌هایی متنوع از انواع داستان‌های عیاری، عاشقانه، شگفت-انگیز وکرامت درآن به کار رفته که به ندرت در یک داستان تمامی این عناصر را می‌توان یافت. این ویژگی از ارزش‌های کتاب به شمار می‌آید و سبب شهرت آن شده است. برخی بن‌مایه‌های قصه‌ی حمزه در ادبیات جهان نیز دیده می‌شود؛ از جمله: اژدهاکشی، پیشگویی،رویین‌تنی،کوری و بازیابی بینایی و نعمت بی‌زوال.