فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

الگوی حاصل از توزیع فضایی فعالیت‎های انسان شهری که از آن به فرم یا شکل شهر یاد می‎شود، بنا بر ماهیت پویا و متغیر شهرها، همیشه در حال تغییر و دگرگونی بوده است، اما ناپایدارترین و نامطلوب‎ترین شکلی که شهرها تا کنون به خود دیده‎اند، شکل گسترده یا گسترش افقی شهری است. شهر مشهد که شهر مورد مطالعه در این پژوهش انتخاب شده نیز از این مقوله مستثنا نیست. نتایج پژوهش نشان می‎دهد که رشد افقی سریع و بی‎برنامۀ شهر مشهد در دهه­های اخیر (1385– 1335) به بحران­های زیست‎محیطی، به‎ویژه در منابع آبهای سطحی و زیرزمینی منجر شده است. این مهم که با استفاده از روش‎های مختلف مانند عکس‎های هوایی، نقشه‎های موجود در سازمان‎ها، نقشه‎های توپوگرافی و نرم‎افزارهای GIS و SPSS انجام شده است، نتیجه می‎دهد که توسعۀ جسته‎گریختۀ مناطق شهری و صنعتی در حومۀ شهر مشهد، به‎صورت مستقیم و غیر مستقیم سبب تخریب و نابودی منابع آبی منطقه شده است. برای نمونه در دوره‎های مختلف رشد این شهر 88 رشته قنات و تعداد زیادی چشمه به‎کلی نابود شده‎اند که با نابودی این منابع آبی پایدار و بروز بحران کم‎آبی در شهر، از روش‎های جدید، مانند حفر چاه‎های عمیق و احداث سدها استفاده شده است که عمدتاً ناپایدارند. در حال حاضر با وجود صرف هزینۀ زیاد برای تأمین آب شرب، هنوز هم این شهر با مشکل کمبود آب مواجه است.