اثر کارکردی مصرف فضاهای مرکز شهر بر سرمایه اجتماعی (مطالعۀ موردی: بافت مرکزی شهر زنجان)
نویسندگان
1 عضو هیات علمی گروه آموزش جغرافیا دانشگاه فرهنگیان تهران ایران
doi
10.22034/jprd.2024.62569.1106چکیده
فضاهای عمومی با تنوع کارکردی خود همواره تولیدکننده و مصرفکننده سرمایه اجتماعی میباشند. این پژوهش باهدف بررسی کارکرد مصرف فضاهای عمومی و میزان سرمایه اجتماعی در بستر مکان، زمان و فعالیت پرداخته است. روش تحقیق از نوع ترکیبی مبتنی بر روش کیفی تفسیری و کمی تبیینی میباشد. دادهها با روش مشاهده سازمانیافته، مصاحبههای موردی و همچنین تکمیل پرسشنامه در فضاهای عمومی مرکز شهر زنجان به تعداد 470 نمونه انجام یافته است. متغیرهای پژوهش در برگیرنده اعتماد، انسجام، آگاهی و مشارکت اجتماعی میباشد. تجزیهوتحلیل داده به روش کیفی جداول تفسیری و روش کمی مبتنی بر تمرکز، پراکندگی، رادار تغییرات، مدل تعقیبی و تی ولچ بوده است. یافتهها نشان میدهد نوع کارکرد مصرفی فضاهای عمومی اثر تعیینکننده در میزان سرمایه اجتماعی دارد. طوری که فضاهای عمومی خطی حرکت محور با محدودیت مکانی ایستایش، گفتگو، سرمایه اجتماعی کمتری نسبت به فضاهای عمومی جمعگرا با سازمان فضایی مبتنی بر نشستن و گفتمان اجتماعی دارند. میان بازه زمانی مصرف فضا و کارکرد آن با میزان سرمایه اجتماعی در سطح معناداری قابلقبول ارتباط معنادار وجود دارد. طوری که مدل تعقیبی نشاندهنده تفاوت معنادار فضاهای عمومی مرکز شهر زنجان در میزان سرمایه اجتماعی دارد. پراکندگی سرمایه اجتماعی در رادار تغییرات به سمت پیرامون رادار (مطلوبیت) بوده که بر اساس مدل ولچ این نسبت باتوجهبه نوع و زمان مصرف فضا متفاوت از هم میباشد. نوع کارکرد فضا تعیینکننده نوع مصرف و بهتناسب نوع مصرف اثرگذار بر سرمایه اجتماعی میباشد. مصرفکنندگان فضاهای عمومی مرکز شهر بهتناسب زمانی، سرمایه اجتماعی متفاوتی را باتوجهبه عملکرد فضا دارند.
