محیط پژوهش در ایران و پیشنهاد اهداف و سیاستهای پژوهش در برنامه پنجم توسعه کشور
نویسندگان
1 استادیار گروه مطالعات تطبیقی و نوآوری در آموزش عالی، مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی
doi
چکیده
پیش نیاز تدوین هر برنامۀ میان مدت و بلند مدت از جمله برنامۀ پنجم توسعه در بخش پژوهش نیازمند ترسیم دقیق مؤلفه های کمّی و کیفی وضعیت موجود است. به تعبیر پژوهشگران شورای بین المللی مطالعات سیاست علمی (ICSPS) گام اول، تعیین پایگاه علم و فناوری هر کشور است. از این رو، این مقاله از همین مرحله آغاز و سپس، ایده های پیشنهادی برای اهداف و سیاستهای آینده تدوین شده است. این مطالعه یک پیمایش از نوع اکتشافی در درون نظام آموزش عالی به منظور بهره گیری از دیدگاههای مدیران دانشگاهی است که دارای یک نمونه گیری هدفمند و غیر احتمالی است. در بخشهای دیگری از این مطالعه از بررسیهای آماری برای بررسی وضعیت موجود استفاده شده است. یافته های این مقاله در سه بخش به صورت خلاصه ارائه شده است:• ترسیم وضعیت کلان آماری پژوهش در ایران در سه گروه مؤلفه ها و شاخصهای درونداد، فرایند و برونداد که به همراه خود یک آسیب شناسی را به ارمغان آورده است؛ • تدوین ماتریس SWOT پژوهش در ایران از نگاه مدیران دانشگاهی کشور؛• فراهم شدن مجموعه ای از ایده های مدّون برای درج به عنوان اهداف و سیاستهای پیشنهادی بخش پژوهش در برنامه پنجم توسعه.با توجه به یافته های آماری، کشور ایران از نظر شاخص تراکم تحقیق و توسعه (R&D)در ردیف کشورهای دارای پایگاه مستقر علم و فناوری (گروه سوم) قرار می گیرد، اما از نظر شاخصهای اقتصادی دیگر یک پله عقب تر است. این مسئله گسست بین پژوهش و تولید را در ایران نشان می دهد. هر چند آهنگ رشد کمّی شاخصهای پژوهش [بجز بودجه پژوهش] نسبتاً خوب بوده است، امّا عدم توازنهایی در این زمینه مشاهده میشود. مجموعه پیشنهادهای مراکز علمی کشور نشان می دهد که آنان همچنان پیگیری سیاست نفوذگرا را در عرصه علم و فناوری بر سیاست مأموریت گرا ترجیح می دهند.