فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمهکانسار مس قیصری در ورقه 1:100000 کلاته رشم، در 105 کیلومتری جنوب دامغان، با مختصات جفرافیایی ˝00´18˚54 تا ˝00´19˚54 طول شرقی و ˝00´19 ˚35 تا ˝00´21 ˚35 عرض شمالی واقع شده است. در طول نوار آتشفشانی ترود- چاه­شیرین کانه­زایی مس به اشکال مختلف تحت تاثیر توده­های نیمه عمیق جوان­تر (با سن الیگو- میوسن) رخ داده است. در برخی نقاط مثل کانسار چاه­موسی و کوه­زر کانه­زایی در مجاور توده­های نفوذی نسبتاً بزرگ صورت گرفته است. در بخش­هایی توده­های نفوذی عمده حضور ندارند ولی آثار فعالیت ماگمایی جوانتر به صورت دایک­های با ترکیب دیاباز و میکرودیوریت رخنمون دارند ولی ارتباط مستقیم با کانه­زایی مشاهده می­شود. در منطقه قیصری دایک دیابازی به­طور مستقیم در کانه­زایی نقش داشته است. به طوری که رخ داد آن تنها به حاشیه دایک و گاهاً داخل خود دایک محدود می­گردد.مواد و روش­هادر این پژوهش، پس از تهیه نقشه زمین­شناسی 1 :2000 منطقه و انجام بررسی­های صحرایی و نمونه­برداری از سنگ­های منطقه، تعداد 25 مقطع نازک میکروسکوپی و 15 مقطع صیقلی به منظور شناسایی ترکیب کانی­شناسی، سنگ­شناسی و روابط بافتی تهیه و مورد بررسی قرار گرفت. جهت مطالعات ژئوشیمیایی تعداد 8 نمونه برای آنالیز XRD، 8 نمونه برای آنالیز XRF و تعداد 8 نمونه برای آنالیز به روش ICP-MS انتخاب گردید.نتایج و بحثکانسار مس قیصری در بخش شمالی پهنه ساختاری - رسوبی ایران­مرکزی واقع است. سنگ­های آتشفشانی و آتشفشانی- رسوبی میزبان توده­های نفوذی نیمه عمیق منطقه، هم­ارز سازند کرج متعلق به دوره ائوسن می­باشد. در این منطقه گدازه­های آندزیتی، آندزیت- بازالتی، بازالت و سنگ­های آذرآواری به سن ائوسن میانی تا الیگومیوسن رخنمون دارند. برآمدگی رشته کوه ترود - چاه­شیرین تحت تاثیر عملکرد دو گسل اصلی ترود در جنوب و انجیلو در شمال با عملکرد چپ­ بر حاصل شده است. سازوکار این دو گسل سبب ایجاد گسل­های کوچکتر با دو روند شمال­شرقی- جنوب­غربی و شمال­غربی- جنوب­شرقی در داخل این رشته­کوه شده است. در محدوده مس قیصری نیز گسل­هایی با این روندها مشاهده می­شوند. عامل کنترل کننده کانه­زایی در این محدوده دایک دیابازی با روند شمال­شرقی- جنوب­غربی است که احتمالا⸗ تابع گسل­های با این روند بوده است.کانی­سازی در محدوده مورد مطالعه به صورت رگه­هایی با ضخامت­های مختلف در امتداد شکستگی­ها و پهنه­های گسلی دیده می­شود و بیشترین کانی­سازی در بازالت­ها و آندزیت­ محدوده رخ داده است. آمفیبو ل و پلاژیوکلاز عموماً به کلریت و سریسیت تبدیل شده­اند که نشان دهنده تأثیر آب­های جوی بر سنگ­های محدوده است. پیروکسن­ها نیز در ترکیب پس­زمینه دیده می­شوند. به منظور بررسی پتروژنز، تعیین جایگاه زمین­ساختی و نامگذاری شیمیایی سنگ­های دربرگیرنده کانسار، از نتایج آنالیز شیمیایی 8 نمونه با روش ICP-MS استفاده شد. براساس نمودار تغییرات Na2O+K2O در مقابل SiO2 ، سنگ­های آتشفشانی در بر گیرنده کانسار در گستره آندزیت، تراکی­آندزیت، بازالت قرار می­گیرند. به منظور تعیین ترکیب و ماهیت سنگ­های مورد نظر، از نمودارهای مربوط به عناصر کمیاب از جمله Zr، Ti،Nb و Y که جزء عناصر HSF و غیر متحرک می­باشند استفاده شد. به منظور تعیین محیط تکتونیکی از نسبت­های عناصر کمیاب استفاده شده است. نسبت عناصر کمیاب Th/Ta>2، نشان­دهنده جایگاه تشکیل کمان قاره­ای برای سنگ­های تشکیل­دهنده است. برای تعیین جایگاه زمین­ساختی سنگ­های آذرین، نمودارهای ژئوشیمیایی مختلفی وجود دارند که در این پژوهش بیشتر از نمودارهایی که بر پایه­ی عناصر کم تحرک ترسیم شده­اند، استفاده شده است.نتیجه­گیریبراساس بررسی­های ژئوشیمیایی گدازه­ها به سری ماگمایی- قلیایی و آهکی- قلیایی پتاسیم بالا وابسته­اند که در یک رژیم زمین­ساختی قوس­های آتشفشانی وابسته به حاشیه فعال قاره­ای تشکیل شده است. این ویژگی­ مربوط به محیط تکتونیکی وابسته مناطق فرورانش بوده و پدیده آلایش پوسته­ای را در سنگ­ها نشان می­دهد. از عوامل کنترل کننده ماگماتیسم در کمان­های ماگمایی پوسته­ی اقیانوسی فرورونده، رسوبات فرورونده می­باشند که نمایانگر تاثیرات آلایش و هضم پوسته­ای در ماگمای تشکیل دهنده­ی سنگ­های منطقه مورد مطالعه می­باشند.