فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسلم نیشابوری (261ق)، مؤلفِ الجامع الصحیح‌، بر خلاف بخاری(256ق) دیگر صحیح‌نگارِ عامه، رویداد و خطابه غدیر را در صحیحِ خود گزارش کرده است. اما گزارش وی با وجود آنکه در «باب فضائل علی» جای‌گرفته، هیچ یادکردی از آن حضرت را دربَرندارد. همین امر، به عنوانِ دستاویزی برای انکارِ عبارتِ اصلی این خطابه، یعنی «من کنت مولاه فعلی مولاه» و دیگر فقرات مشهور آن، قرار گرفته است. با عنایت به تواتر فراز یاد شده و گزارش‌های فراوان دیگری که از خطابه غدیر در مصادر قبل و بعد از صحیح مسلم وجود دارد، این مسئله پیشاروی محققان قرار دارد که چرا بخش‌های مهم این خطابه در صحیح مسلم نقل نشده، و مهمتر از آن، این تقطیع در چه مرحله‌ای و توسط چه کسی رخ داده است. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که این تقطیع توسطِ مسلم نیشابوری یا دیگر وسائط سلسله إسناد صورت نیافته است، بلکه زید بن ارقم، راویِ خطابه غدیر، در برهه‌های مختلف زمانی، و به دلایل مختلف، روایتگری‌های چندگانه‌ای از خطابه مذکور داشته که عملاً به سرپوش‌گذاری بر بخشهای حساس و اصلی این خطبه انجامیده است. مسلم نیز به دلیلِ انگیزه‌های کلامی، و به جهتِ دوری از اتهام وضع، تقطیع و نیز برای دفعِ انگاره عدم جامعیت کتاب خویش، بر خلافِ روش متداول خود که بر تمرکز و ارائه گزارش‌های محتلف و هم‌خانوده از یک رویداد یا یک حدیث، در یک باب اهتمام داشته است، به گزینش گزارشِ ناقص زید از ماجرای غدیر اکتفا کرده و از نقلِ دیگر گزارش‌های این خطابه خودداری ورزیده است.