بررسی تاثیر ناهمگن سه‌گانه انرژی، پیچیدگی اقتصادی و توسعه مالی بر رشد اقتصادی کشورهای N11: رویکرد رگرسیون کوانتایل مبتنی بر گشتاور

نویسندگان

1 گروه آموزشی اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، ایران

2 گروه آموزشی اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، ایران

doi
10.30473/egdr.2025.74566.7005
چکیده

این پژوهش به بررسی اثر ناهمگن توسعه مالی، شاخص سه‌گانه انرژی و پیچیدگی اقتصادی بر رشد اقتصادی کشورهای نوظهور N11 طی سال‌های 2000 تا 2023 می‌پردازد. با استفاده از رگرسیون کوانتایل مبتنی بر گشتاور (MMQR)، الگوی تأثیرگذاری این متغیرها در چندک‌های مختلف توزیع رشد تحلیل شده است. آزمون پسران فرضیه همگنی ضرایب را رد کرد و بر این اساس، مدل اصلی با روش MMQR برآورد شد تا تغییرات اثرگذاری هر متغیر در سطوح مختلف رشد بررسی گردد. همچنین، برای آزمون استحکام نتایج در تأثیر متوسط، از روش‌های مقاوم PCSE، Driscoll-Kraay و FGLS استفاده شد. نتایج نشان داد اثرگذاری متغیرها بر رشد به‌شدت ناهمگن است؛ توسعه مالی و شهرنشینی در اغلب چندک‌ها تأثیر مثبت و معناداری دارند، گرچه اثر شهرنشینی در چندک‌های بالاتر کاهش می‌یابد. پیچیدگی اقتصادی، شاخص سه‌گانه انرژی و مصرف انرژی تجدیدپذیر عمدتاً در چندک‌های پایین و میانی مؤثرند، در حالی‌که سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بیشتر در چندک‌های بالای رشد تأثیرگذار است. نتایج روش‌های مقاوم نیز بر تأثیر مثبت همه متغیرها به‌طور متوسط صحه گذاشتند. یافته‌ها نشان می‌دهد که کشورهایی با رشد پایین‌تر باید بر بهبود سه‌گانه انرژی، پیچیدگی اقتصادی و انرژی تجدیدپذیر تمرکز کنند، در حالی که کشورهای با رشد بالاتر باید سیاست‌هایی در جهت جذب سرمایه خارجی و توسعه مالی اتخاذ کنند. این امر بر ضرورت تدوین سیاست‌های رشد متمایز و هدفمند براساس جایگاه کشور در طیف رشد اقتصادی تأکید دارد.