زیبایی شناسی سطوح نظم متقارن در بخشی از خطبۀ غرّاء نهج البلاغه براساس نظریة ریموند فرین

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عربی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عربی دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، ایران، تهران

doi
10.30465/alavi.2025.53055.2768
چکیده

نهج البلاغه از لحاظ ساختاری متنی چندلایه است و پرداختن به این متن از زوایای مختلف، جایگاه ادبی- زبانی آن را برای مخاطبان آشکار می‌سازد، نوشتار پیش‍‌رو با هدف واکاوی پیوستگی و عدم گسست متن خطبه غراء و بررسی انسجام ساختاری خطبه به دنبال تحلیل بلاغی متن نهج البلاغه می‎باشد و همچنین با بیان ارتباط موجود میان عناصر تشکیل دهنده متن در نظر دارد تا اشکال گوناگون تقارن را نشان دهد. ضرورت پژوهش حاضر از این منظر است که تحلیل متون اسلامی سبب می‌شود زیبایی‌های ادبی و محتوایی متون دینی از منظرهای متفاوت مورد توجه قرار گیرد، نگارندگان با روش توصیفی تحلیلی با تکیه بر نظریه نظم متقارن ریموند فرین متن خطبه را بررسی نمودند، نتایج پژوهش حاکی از ان است که امام علی (علیه السلام) برای هشداردهی، انذار مؤمنان، یادآوری روز قیامت و حسابرسی به اعمال و کردار انسآن‎ها از یک ساختار متوازی بهره می‎برد؛ برای نظم کلام و آهنگین کردن آن کلمات را به شکل متوازن در هر عبارت آورده است، تعداد کلمات به کار رفته در عبارات حاوی ساختار متوازی در هر بخش بصورت یکسان و مساوی است و ترکیب حلقوی برای ایجاد تأثیرگذاری و زیبایی شناختی در کلام است، و وقتی ترکیب حلقوی شکل می‌گیرد این تکرار برای تاکید بر یک موضوع و مفهوم در جمله است. مؤلفۀ حلقوی باعث ایجاد توازن در کلام می‌شود، نظم آینه‌ای این امتیاز را به متن می‌دهد که نگارنده یک عبارت را با دو چینش واژگانی در کلام بیاورد و امکان این که هر دو عبارت جا به جا شوند.