فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بر اساس شواهد تاریخی و تصریحات شاه نعمت‌الله ولی و پیروان او، تا پیش از برآمدن دولت صفوی، طریقت نعمت‌اللهیه در چهارچوب فقه و کلام اهل سنت قرار داشت. با این حال، بررسی آثار و تعالیم ایشان نشان می‌دهد که این طریقت به‌تدریج از مبانی سنتی اهل سنت فاصله گرفت، به‌ویژه در زمینه رهبری دینی و هدایت امت. در اندیشه نعمت‌اللهیه، اولیای الهی که صاحب کرامات و مقام هدایت‌اند، پس از پیامبر اکرم(ص) در قالب دوازده امام شیعه تجلی یافته‌اند؛ هرچند صحابه جایگاه محترمی داشتند، اما طریق کامل هدایت تنها از مسیر امامان معصوم می‌گذرد. از آن‌جا که مذهب ایرانیان در دوره پیشا‌صفوی همچنان با ابهاماتی همراه است، این پژوهش با طرح این پرسش که «جایگاه امام علی(ع) و اهل‌بیت در اندیشه نعمت‌اللهیه چه بوده است»؟ می‌کوشد سیمای مذهبی ایرانیان پیش از رسمیت یافتن تشیع در عصر صفوی را روشن سازد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که نعمت‌اللهیه، هرچند از منظر فقهی و کلامی سنی باقی مانده بودند، اما در عرصه عرفان و رهبری معنوی، امامان شیعه را سرچشمه اصلی هدایت می‌شمردند و بدین‌سان گرایشی زودهنگام به تشیع داشتند.