فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

روایات بویژه در منابع اهل سنّت با آسیب‎هایی؛ همچون جعل و تحریف روبرو هستند. شیوع این موارد پس از پیامبر‎(ص)، بر ضرورت نقد روایات؛ از جمله روایات اسباب نزول آیات92ـ91 سوره نحل می‌افزاید. برای کشف و مقابله با سبب نزول‌های جعلی، نقد محتوایی با محوریت عرضه حدیث به قرآن، مبنای سنجش قرار گرفت. این پژوهش با هدف شناسایی اسباب موافق و مخالف با قرآن در آیات یاد شده و جداسازی روایات معتبر از نامعتبر در منابع فریقین، به‌دنبال رفع موانع دستیابی به سبب درست و فهم معنای آیه است. به این منظور، پژوهش پیش‌رو با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد تحلیل انتقادی، سامان یافته است. براساس یافته‎های تحقیق، سه دسته روایت سبب نزول در منابع اهل سنّت برای این آیات گفته شده: بیعت با پیامبر(ص) بر اسلام؛ پیمان اهل جاهلیت؛ سعیدة الاسدیة. در فرایند عرضه به قرآن، هر سه سبب به علت‎های مختلف؛ مثل ناسازگاری با فراز آخر آیه92 و آیه94، و نادرستی اطلاق «عهدالله» بر پیمان جاهلی، مخالف قرآن و نامعتبرند. استکبار برخی از پذیرش ولایت امیرالمؤمنین(ع) تنها سبب نزول در روایات شیعه است که هیچ‌یک از ایرادها را ندارد و موافق قرآن است. اثبات ولایت امیرالمؤمنین(ع)، به‌دلالت التزامیِ این سبب، از نتایج دستیابی به سبب درست است.