اقدامات راهبردی امیرالمؤمنین(علیهالسلام) در مقابله با فتنهها (با رویکرد تربیت اخلاقی)
نویسندگان
1 استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران
2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران
3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران
doi
10.30465/alavi.2025.52943.2763چکیده
حکومت علوی همواره آماج فتنهها بودهاست. بیتردید سبک برخورد امام علی(علیهالسلام) با فتنهگران، مسألهای مهم و قابل الگوگیری میباشد. ازاینرو، پژوهش حاضر با تمرکز بر مطالعه مجموع سخنان امیرالمؤمنین(علیهالسلام) درجریان اولین آشوب سیاسی- اجتماعی در دوره حکومتاش یعنی «فتنه جمل»، با روش نظاممند «تحلیل مضمون» درصدد ارائه الگویی جامع جهت مقابله مؤثر و اخلاقمدارانه با فتنهگران است. دراینراستا، 54 روایت شناسایی شد. درپی تجزیه این روایات در جداول اکسل، بهترتیب 1002 مضمون پایه، 20 مضمون سازماندهنده و 4 مضمون فراگیر کشف گردید. ازجمله پربسامدترین مضامین فراگیر، مضمون «رویکرد تربیت اخلاقی امام دربرابر فتنهگران» است که مشتمل بر مضامین کلیدی «تربیت و هدایت فتنهگران»، «اصلاح بینش دینی و اعتقادی فتنهگران»، «مدارا با فتنهگران» و «نفرین و سرزنش فتنهگران» میباشد. این مؤلفهها از اهتمام خاص امام به امر ارشاد و تربیت سران فتنه و تلاش برای اتمام حجت با آنان جهت پرهیز از فتنهگری در امت اسلامی حکایت دارد. لذا حضرت بر لزوم رعایت اخلاق در میدان نبرد با فتنهگران و اعلام عفو نسبت به آنها تأکید مینماید. البته دغدغه اصلی امام، تربیت و هدایت عموم مسلمانان و حفظ جامعه اسلامی از ابتلاء به فتنههاست.
