فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش خوارج در تضعیف حکومت امام علی (ع)، به بازخوانی ریشه‌ها و پیامدهای این تقابل و مواجهه امام علی(ع) و بازنگری انتقادی دیدگاه‌های مختلف موجود در مطالعات تاریخی- سیاسی مرتبط با دوره حکومت امام علی (ع) پرداخته و درصدد ارائه تحلیلی مستند و عمیق‌تر از جایگاه این جریان در تاریخ سیاسی اسلام است. این مطالعه گامی مؤثر در رفع خلأهای موجود در پژوهش‌های تاریخی-سیاسی مرتبط با یکی از دوره‌های حساس و پرچالش تاریخ اسلام به‌شمار می‌آید. با وجود اهمیت موضوع، پیشینه پژوهشی غالباً محدود به تحلیل‌های سطحی و تک‌بعدی بوده و جایگاه خوارج در فرآیند تضعیف حکومت امام علی (ع) به‌صورت جامع و چندسویه تبیین نشده است. در این پژوهش با بهره‌گیری از روش مطالعه تطبیقی و نقد تاریخی و با اتکا به منابع اسلامی و پژوهش‌های معاصر تلاش شده است تا موضوع از ابعاد مختلف بازخوانی و ارزیابی شود. یافته‌ها نشان می‌دهند که جریان خوارج با گسترش اندیشه‌های تکفیری و رویکردهای قشری‌گرایانه، نقش مؤثری در تشدید نا‌امنی و افزایش تفرقه در جامعه اسلامی ایفا کرده و به‌ عنوان یکی از عوامل تأثیرگذار در تضعیف ساختار حکومت امام علی (ع) مطرح بوده‌اند. اقدامات خشونت‌آمیز این گروه در مخالفت با رهبری مشروع و همسویی با مخالفان سیاسی، عرصه تقابل سیاسی، اعتقادی و نظامی را گسترش داده است. با این حال قاطعیت و آینده نگری امام علی (ع) و هوشیاری مسلمانان، مانع گسترش خوارج، ایجاد تنش‌های داخلی و سلطه قدرت مخالفان آن حضرت گردید.