بازکاوی استعاره‌های مفهومی ماده «جَلَبَبَ» در کلام علوی بر اساس مدل لیکاف و جانسون

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث دانشگاه علامه طباطبایی تهران.

2 عضو هیات علمی دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم

doi
10.30465/alavi.2024.47190.2602
چکیده

با دقت در احادیث معصومین علیهم السلام متوجه کاربست فراوان استعاره‌ها توسط این بزگواران برای تسهیل فهم معارف دینی خواهیم شد. استعاره در دیدگاه شناختی صرفاً ابزاری متعلق به زبان ادبی نیست بلکه فرآیندی ذهنی بوده و عملاً ساختار ادراکات و دریافت‌های ما را تشکیل می‌دهد. در این راستا پژوهش پیش رو با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایة نظریة شناختی استعاره که توسط جورج لیکاف و مارک جانسون(1980)، مطرح گردید؛ در نظر دارد، با بررسی روایات امام علی(ع)، مفاهیم انتزاعی را که ایشان توسط مادة ملموسِ «ج ل ب ب» در معنای کلی پوشش برای مخاطبین عینی سازی و درک آن را تسهیل نموده است؛ استخراج و نگاشت‌های موجود میان دو حوزة مبدأ و مقصد را تحلیل نماید. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است امام(ع) با ظرافت کامل، مفاهیم انتزاعی دین، یقین، آرامش، حلم، خوف، فقر، فتنه، غفلت، بخل و عار را به عنوان حوزه‌های مقصدِ انتزاعی به وسیلة حوزة مبدأِ محسوس پوشش (جَلبَبَ) برای مخاطبین عینی‌سازی و درک این مفاهیم ذهنی را به وسیله مفهوم پوشش که برای مردم آن زمان شناخته شده بود؛ تسهیل نموده‌اند.