ارزیابی تنوع ژنتیکی بین و درون اکوتیپهای یونجه (Medicago sativa L.)با نشانگرهای RAPD
نویسندگان
1 استادیار پژوهش مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، تبریز
2 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد اصلاح نیاتات دانشگاه تبریز
4 دانش آموخته کارشناسی ارشد اصلاح نباتات دانشگاه زابل
5 کارشناس محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجانشرقی، تبریز
6 استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان
7 دانش آموخته کارشناسی ارشد اصلاح نیاتات دانشگاه زنجان
doi
چکیده
در این بررسی تنوع ژنتیکی در 30 اکوتیپ یونجه ایرانی جمعآوری شده از منطقه شمالغرب کشور با استفاده از نشانگرهای RAPD ارزیابی شد. استخراج DNA در ۳۰ نمونه از هر اکوتیپ انجام شد. ده آغازگر از 30 آغازگر تصادفی ارزیابی شده، مجموعاً 78 نوار چند شکل ایجاد کردند و تعداد نوارهای چند شکل از 36 نوار تا 68 نوار متفاوت بود. بیشترین میانگین سطح تنوع ژنتیکی براساس شاخصهای نی و شانون در اکوتیپ ورزقان - جوشین مشاهده شد و کمترین آن متعلق به اکوتیپ تبریز- اسپرهخون بود. بیشترین فاصله ژنتیــکی FST بین اکوتیپهــای مـرند- زنوزق و بستانآباد- باشکند و کمترین آن مربوط به اکوتیپهای ورزقان- جوشین و ورزقان – الهرد بود که این نتایج با فواصل جغرافیایی مناطق مورد کشت اکوتیپهای فوق مطابقت نشان داد. تجزیه واریانس مولکولی نشان داد که 63/34 درصد از تنوع کل مربوط به تنوع ژنتیکی بین اکوتیپها و 37/65 درصد مربوط به تنوع ژنتیکی درون اکوتیپها میباشد که حاکی از تنوع قابل ملاحظه و وجود پتانسیل عظیم ژنتیکی برای کارهای اصلاحی آتی میباشد. تجزیه خوشهای 30 اکوتیپ یونجه را در 4 خوشه دستهبندی نمود. اکوتیپ بستانآباد- باش کند به صورت انفرادی در یک گروه مستقل قرار گرفت. این اکوتیپ از نظر ویژگیهای اقلیمی منطقه مورد کشت نیز متفاوت از سایراکوتیپها بود بهطوریکه ارتفاع منطقه جمعآوری2400 متر و در اقلیم بسیار سرد واقع شده است و جزو اکوتیپهای متحمل به سرما میباشد. به نظر میرسد ارتفاع ناحیه جغرافیایی اکوتیپها دارای بیشترین سهم در تاثیرگذاری برروی ساختار ژنتیکی آنها بوده است.