فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گویشهای ایرانی علاوه بر برخورداری از ساختواژه‎های مشترک با زبان فارسی، از ساختواژه‌های ویژه‌ای نیز برخوردارند. ساختواژه‎های مشترک، واژه‎هایی تولید می‌نمایند که علاوه بر معنای رایج در فارسی، کاربرد گویشی نیز دارند. می‌توان از این معانی و کاربردهای گویشی جهت گسترش حوزۀ معنایی واژه‌ها در متون نظم و نثر و مکالمه‎های روزانۀ فارسی استفاده کرد. ساختواژه‎های اختصاصی علاوه بر تولید واژگان گویشی، توانایی تولید واژه در زبان فارسی را نیز دارند و می‎توانند مورد توجه فرهنگستان زبان و ادب فارسی واقع شوند. بسیاری از واژه‌های گویشی را می‌توان برای تقویت دستگاه واژگانی فارسی وارد این زبان نمود. هدف از این پژوهش که به روش کتابخانه‎ای انجام شده، بررسی تطبیقی ساختواژۀ تاتی (گونۀ جیرنده عمارلو) و فارسی در دو مقولۀ اسم و صفت بر اساس نظریۀ مقوله و میزان، و یافتن واژه‎ها و ساختواژه‎های گویشی مناسب جهت ورود به زبان فارسی و تقویت دستگاه واژگانی آن است. نتیجۀ این مطالعه نشان می‎دهد که بسیاری از واژه‌های تاتی توان انطباق بالایی با دستگاه آوایی زبان فارسی دارند و می‌توانند به طور مستقیم وارد زبان فارسی شوند. واژه‌های تاتی دیگری هم که بار معنایی و رسانگی کلام خوبی دارند، اما از تطابق کمتری با دستگاه آوایی زبان فارسی برخوردارند، می‌توانند به صورت «فارسی شده»، یعنی منطبق شده با دستگاه آوایی زبان فارسی (با تغییرات آوایی یا نحوی اندک)، و یا به صورت ترجمه وارد زبان رسمی شوند و بر گسترش دستگاه واژگانی آن بیفزایند. پیشنهاد ورود بیش از هفتاد واژه، عبارت و اصطلاح تاتی به زبان فارسی نتیجۀ بررسی‎های این پژوهش است.