تبیین تاریخی مؤلفههای راهبردی همگرایی در سیرۀ علوی
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی
doi
10.30465/alavi.2024.47854.2625چکیده
ظهوراندیشهها نوین و تعدد نحلههای فکری- فرهنگی در جهان اسلام پس از رحلت رسولالله(ص) تا به امروز، چالش ﻣﺴﺌﻠﮥ همگرایی امت اسلام را رقم زده است. همگرایی از بنیادیترین اصول اعتقادی اسلام، که از عهد رسولالله(ص) با هدف و عقیدهای واحد حول محور امامت در مسیری خاصی مشخص گردید.عصر امام علی(ع)(تا40هجری) فصل آغاز فرقهگرایی، جریانسازی فکری، قیامها، شورشهای داخلی علیه خلافت اسلامی بود. فعالیت این جریانها در شبههافکنی، همگرایی امت اسلامی یکی از این تهدیدها و زمینه ساز افتراق امت اسلامی بود. نوع مواﺟﻬﮥ امامعلی(ع) با عوامل تفرقهافکنانه، تقویت و ایجاد وحدت و همگرایی امت نقش مهمی داشت. این مقاله با پرسش چیستی مؤلفههای راهبردی همگرایی از منظر امام علی(ع)، به روش توصیفیتحلیلی و با استناد به منابع کتابخانهای وکتب تاریخی و حدیثی، درصدد است با شناخت این مؤلفهها در سیرة امام علی در موقعیتهایی نظیر مواجهه با خلفا و جریانهای فکری، الگویی از روشهای همسو به همگرایی اسلامی دست یابد. آموزههای در قالب مؤلفههای اصلاح مبانی اعتقادی توأم با احترام، حل اختلافات داخلی و وجود کینهها و عداوتها میان مسلمانان، نداشتن تنش و حضور در امورات سیاسی ونظامی، حُسن خُلق، تمسک به قرآن و سنت نبوی و غیره نمود یافت. فرﺿﻴﮥ مقاله بر آن است که امام(ع) بر مبنای اندیشههای بنیادین اسلامی، با درک شرایط سیاسی اجتماعی و ارتقای سطح آگاهی مردم در احیاء همگرایی امت واحده؛ ریشههای واگرایی را در عدم درک درست از دین و سنت رسول الله (ص) و قدرت طلبی و تمایلات حاکمیتی میدانستند. اقدامات امام در راستای همگرایی امت در قالب تدابیر و راهنمایی صحیح خلفا و تعامل با نحلههای فکری گوناگون و زدودن ابهام وشبهات و اجتناب از هرگونه اقدام واگرایانه در برابر یکپارچگی امت بوده است.
