سنجش و ارزیابی الگوی گسترش فیزیکی شهر یزد
نویسندگان
1 استادیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه پیام نور
2 استاد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران
3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه پیام نور، رضوانشهر
doi
10.22059/jhgr.2014.51563چکیده
الگوی رشد شهر از موضوعات حیاتی قرن حاضر است؛ بهطوری که شناخت الگوی توسعۀ کالبدی شهر بهمنظور هدایت آن در راستای پایدار شهری، امری اساسی است. در این زمینه، شهر یزد در دهههای اخیر رشد زیادی را تجربهکرده که بررسی و ارزیابی الگوی گسترش آن، برای نیل به توسعۀ پایدار و تدوین سیاستهای مناسب، ضروری است. بر این اساس، با رویکردی به نظریۀ توسعۀ پایدار و رشد هوشمند شهری، چگونگی الگوی گسترش کالبدی شهر یزد در قالب سه فرضیة پژوهشی مطرح شد و در چارچوب روش توصیفی ـ تحلیلی مورد ارزیابی قرار گرفت. در این چارچوب، برای آزمون فرضیۀ اول از روش هلدرن، برای آزمون فرضیۀ دوم از ضرایب آنتروپی و جینی و برای آزمون فرضیۀ سوم از ضرایب موران، گری و G عمومی استفاده شد. دادههای مورد نیاز به روش کتابخانهای و با مراجعه به منابع و سازمانهای مربوطه گردآوری شده است. نتایج در تأیید فرضیة اول نشان داد که با وجود رشد با قواره و فشرده طی سالهای 1335 تا 1345، شهر یزد در سالهای 1345 تا 1375 و 1365 تا 1375، بهترتیب رشد فضایی پراکندهای را به میزان 35 درصد و 63 درصد داشته است. تحلیل الگوی توزیع جمعیت و اشتغال نیز بهترتیب با مقادیر آنتروپی 975/0 و 959/0 و جینی 168/0 و 165/0 با رد فرضیة دوم نشان داد که نابرابری در توزیع جمعیت و اشتغال ناچیز است و تعادل نسبی وجود دارد. تحلیل تجمع و پراکندگی جمعیت و اشتغال نیز، بهترتیب با مقادیر 211/0- و 21/0 برای ضریب موران و 175/0- و 135/0- برای ضریب گری تعدیلی، ضمن تأیید فرضیة سوم نشان داد که شهر یزد الگوی تصادفی متمایل به پراکنده داشته و دارای تمرکز پایین جمعیت و اشتغال (نقطۀ سرد) است.