تأثیر تکانههای نفتی بر درآمدها و مخارج دولت در ایران (رهیافت پارامتر ـ متغیر زمان)
نویسندگان
1 دانشیار گروه اقتصاد، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 دانشجو دکتری علوم اقتصادی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشکاه مازندران، بابلسر، ایران
3 استاد، گروه اقتصاد، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.30473/egdr.2023.65805.6639چکیده
مطالعه و الگوسازی اثرات تکانههای نفتی بر مؤلفههای اقتصادی در کشورها از اهمیت بالایی برخوردار است. با توجه به اهمیت تکانههای نفتی در اقتصاد ایران، در این تحقیق تلاش شده است اثرات تکانههای درآمد نفتی بر اجزای مخارج و درآمد بودجه عمومی دولت مورد بررسی قرار گیرد. در این راستا، به منظور در نظر گرفتن ناپایداری ساختاری در پارامترها از الگوهای خودرگرسیون برداری پارامتر متغیر زمان استفاده میشود. الگوی مورد استفاده اجازه میدهد تا ضرایب در طول زمان متغیر باشند. در این تحقیق از دادههای فصلی دوره زمانی 01/1369- 04/1397 استفاده شده است. نتایج برآورد الگوهای تحقیق حاکی از تأثیرات کوتاهمدت و مثبت تکانههای نفتی بر مخارج جاری و مخارج عمرانی است. تأثیر تکانههای درآمدهای نفتی بر مخارج عمرانی نسبت به مخارج جاری شدت بیشتر ولی ماندگاری کمتری داشته است. نتایج برآورد الگوی تحقیق نشان دهنده تأثیر منفی تکانههای نفتی بر درآمدهای مالیاتی و تأثیر مثبت بر سایر درآمدهای دولت است. نتایج توابع عکسالعمل نیز نشان میدهد که اثرات مذکور ماندگاری کمی داشته و در دورههای بعدی معکوس شده و به سرعت از بین میروند. همچنین نتایج برآورد الگوها نشان میدهد که تأثیر تکانههای نفتی بر تورم در طول زمان متغیر بوده و بعد از تکانه درآمدی سال 1384 از منفی به مثبت تغییر یافته است.