مواجهه با فساد سازمان‌یافتۀ اقتصادی در سیرۀ حکومتی امیرمؤمنان(ع)

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی و مدیر گروه تاریخ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

2 استادیار گروه اقتصاد، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران

3 استادیار گروه معارف، دانشگاه آزاد واحد شهر قدس، ‌‌تهران، ایران

doi
10.30465/alavi.2024.47516.2614
چکیده

ساختار نظام اداری در نظام سیاسی هر جامعه‌ای در مواجهه و بازدارندگی از فساد اداری نقش بسزایی دارد. این مقاله با رویکرد سیره حکومتی امیر‌مؤمنان(ع) و با هدف کشف و وصف چگونگی مواجهه آن حضرت با فساد سازمان‌یافته اداری با استفاده از روش مطالعات اسنادی و تحلیلی بهره گرفته شده است. موضوع فساد اقتصادی سازمان­یافته از مسائل مهم و بحث برانگیز مکاتب اقتصادی است. امیرمؤمنان(ع) بعد از سیطره بر حکومت با دوگونه از مفاسد اقتصادی روبرو شدند؛ فساد اقتصادی «سازمان‌یافته و فساد اداری غیرسازمان‌یافته» که فساد اداری سازمان‌یافته به مراتب خطرناک­تر، پیچیده، دشوار و همراه با تبعات سنگین بر جامعه اسلامی می‌باشد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که امیر‌مؤمنان(ع) با تغییر در ساختار نظام بیت‌المال و اصلاح شیوه تقسیم بیت‌المال و مواجهه با تضاد طبقاتی و فساد سیستماتیک توانست فساد سازمان­یافته را از نظام سیاسی خود ریشه‌کن کند. نخستین اقدام آن حضرت ایجاد برنامه‌ای جامع در مواجهه با فساد اقتصادی، گونه­شناسی فساد اقتصادی سپس ریشه کنی آن بوده است.