خوانشی جامعهشناختی از نامههای امام علی (ع) به معاویه بر اساس نظریه تقابلهای اجتماعی لوئیس کوزر
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.
3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.
doi
10.30465/alavi.2022.8753چکیده
تقابل یا تضاد یکی از مهمترین رویکردهای نظری در بررسی مسائل اجتماعی به شمار میرود. لوئیس آلفرد کوزر یکی از سرشناسترین نظریهپردازان جامعهشناسی به حساب میآید که تاثیر بسزایی در بسط و توسعه نظریه تقابل داشته و این نظریه را در لایههای سلبی و ایجابی آن، بازآفرینی کرده است. کوزر در کتاب خود «نظریه تقابلهای اجتماعی»، رفتار و تعامل انسانها، گروهها و احزاب سیاسی را در شانزده نظریه واکاوی کرده است. این نظریه بستری مناسب برای خوانش متون مختلف از منظر جامعهشناختیبه شمار میرود؛ از اینروی، پژوهش پیش رو، با بهرهگیری از روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر نظریه تقابلهای اجتماعی کوزر، به بازخوانی و تحلیل نامههای امام علی (ع) به معاویه برآمده است تا درونمایه و محتوای پنهان و عمیق این نامهها را در ضمن تقابلهای اجتماعیبه تجزیه و تحلیلبگذارد و افقهای نویی فراروی پژوهشگران قرار دهد. پژوهش حاضر با خوانش و تحلیل نامههای امام (ع) به معاویه بر اساس نظریه تقابل اجتماعی کوزر، به این نتیجه دست یافته که متن نامههای نهج البلاغه، بستری بسیار مناسب جهت خوانش جامعهشناختی بر اساس نظریه تقابل به دست میدهند؛ چراکه از گفتمان جدلی بهره میگیرند و میتوان از تقابلهای فراوانی همچون تقابل و ایدئولوژی، تقابل خالص و ناخالص، تقابل و انگیزش ناگهانی خصمانه، نظریه در تعقیب دشمنان و غیره در بطن نامهها سخن گفت.
