تاثیر محیط یادگیری تعاملی برخط مبتنی بر بحث گروهی و بازخوردهمتا بر بهبود یادگیری و تفکر انتقادی

نویسندگان

1 استادیار بخش مبانی تعلیم و تربیت، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 استادیار، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی ، دانشگاه خوارزمی، کرج، البرز، ایران

doi
10.22099/jcr.2026.8542
چکیده

هدف این پژوهش بررسی تأثیر محیط‌های یادگیری تعاملی برخط مبتنی بر بحث گروهی و بازخوردهمتا بر بهبود یادگیری و تفکر انتقادی دانشجویان کارشناسی علوم‌تربیتی دانشگاه شیراز بود. این پژوهش از نوع شبه‌آزمایشی با یک گروه کنترل و سه گروه آزمایشی بود. نمونه شامل 64 دانشجو بود که به‌صورت در دسترس انتخاب، و سپس به‌صورت تصادفی در چهار گروه (هر گروه 16 نفر) تقسیم شدند. گروه‌ها شامل گروه کنترل (بازخوردهمتا بدون ساخت)، گروه آزمایش یک (بحث گروهی + بازخوردهمتا بدون ساخت)، گروه آزمایش دو (بازخوردهمتا ساختمند) و گروه آزمایش سه (بحث گروهی + بازخوردهمتا ساختمند) بودند. محیط یادگیری تعاملی برخط با استفاده از سیستم مدیریت یادگیری مودل و افزونه‌های آن طراحی شد که فعالیت‌های بحث گروهی، بازخوردهمتا و نگارش استدلالی را پشتیبانی می‌کرد. ابزارهای پژوهش شامل آزمون یادگیری محقق‌ساخته و پرسشنامه تفکر انتقادی هانی (2004) بود. ضریب کودر-ریچاردسون 20 برای آزمون یادگیری برابر با 73/0، و ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه تفکر انتقادی برابر با 84/0 محاسبه شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس و آزمون تعقیبی توکی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که محیط‌های یادگیری تعاملی برخط پشتیبانی شده با بازخوردهمتای ساختمند (گروه‌های آزمایش دو و سه) به‌طور معنی‌داری یادگیری و تفکر انتقادی را بهبود بخشیدند. گروه آزمایش سه، با ترکیب بحث گروهی و بازخورد همتای ساختمند، بهترین عملکرد را داشت. نتایج بر اهمیت پشتیبانی ساختاریافته در طراحی محیط‌های یادگیری تعاملی برخط تأکید دارد و نشان می‌دهد که طراحی دقیق این فعالیت‌ها می‌تواند به پرورش یادگیری عمیق‌تر و مهارت‌های شناختی مانند تفکر انتقادی کمک کند.