به سوی پایداری در صنعت 5/0: تحلیل پیشران ها و موانع پیاده سازی اقتصاد مدور در زنجیره تامین صنعت پتروشیمی
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
2 کارشناسی ارشد گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران
3 دانشجوی دکتری دانشکده مدیریت، گروه مدیریت تکنولوژی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
doi
چکیده
با سرعت فزاینده جهانی شدن، شرکتهای فعال در زنجیره تأمین صنعت پتروشیمی به دنبال دستیابی به زنجیره تأمین پیچیدهتر، مشتریمحور و پایدارتر هستند. در این میان، اگرچه صنعت 4/0 نقش کاتالیزوری درگذار از اقتصاد خطی به اقتصاد مدور ایفا کرده است، اما با اولویت دادن به ماشینها بر انسان، برخی از اهداف پایداری5/0 منجر به همافزایی پایدار در صنایع مختلف میشود. با این حال، اجرای اقتصاد مدور همواره پیشرانها و موانعی را به همراه دارد. بنابراین، هدف پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل پیشرانها و موانع اجرای اقتصاد مدور در زنجیره تأمین صنعت پتروشیمی مبتنی بر پایداری در صنعت 5/0 میباشد. بدین منظور، در مرحله اول پیشرانها و موانع با استفاده از مرور ادبیات شناسایی شدند. در این بخش سه پیشران اصلی و چهار مانع کلیدی توسط کارشناسان و متخصصان با استفاده از روش دلفی تأیید شد. در مرحله بعد، روابط میان این پیشرانها و موانع در قالب نرمافزار MICMAC شناسایی و سطوح آنها با استفاده از روش مدلسازی ساختاری تفسیری تعیین شد. در نهایت، یک مدل شماتیک از پیشرانها و موانع اجرای اقتصاد مدور مبتنی بر پایداری صنعت 5/0 در زنجیره تأمین صنعت پتروشیمی ترسیم شد. بر اساس وابستگی و نیروی پیشرانه، موانع شناسایی شده به چهار خوشه تقسیم شدند. نتایج نشان داد که موانع طراحی و مهندسی و پیشرانهای اجتماعی تأثیر کمی بر اجرای اقتصاد مدور دارند. موانع فنی نیز در خوشه مستقل قرار دارند و نفوذ بالایی دارند. شایان ذکر است موانع اقتصادی و پیشرانهای فناوری و اقتصادی نیز در خوشه پیوندی قرار دارند. این موانع قدرت نفوذ و وابستگی بالایی دارند و میتوانند بر اجرای اقتصاد مدور تأثیر بگذارند. علاوه بر این، موانع لجستیک و زنجیره تأمین که در سطح بالایی قرار گرفتند به عنوان متغیرهای وابسته شناخته میشوند که قدرت وابستگی بالایی دارند. یافتههای مطالعه حاضر برای ذینفعان زنجیره تأمین پتروشیمی در استقرار اقتصاد مدور مبتنی بر صنعت 5/0 مفید خواهد بود و به مدیران در تصمیمگیری قاطعتر در انتخاب، اجرا و ارزیابی پروژههایی که از رویکردهای پایداری و اقتصاد مدور در زنجیره تأمین استفاده میکنند، کمک میکند. در نهایت، نتایج این مطالعه میتواند مبنایی برای تحقیقات تجربی آینده در راستای حمایت از پیادهسازی کارآمد اقتصاد مدور و امکانگذار از زنجیره تأمین خطی به یک زنجیره تأمین مدور باشد.
