طراحی مدل فرایندی توسعه مشاوره مدرسه اثربخش - رویکرد فراترکیب نظریه ساز
نویسندگان
1 دانشجو دکتری تخصصی برنامه ریزی درسی ، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 دانشیار گروه مدیریت وبرنامه ریزی اموزشی، دانشگاه شیراز
3 دانشیار گروه مدیریت وبرنامه ریزی اموزشی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
4 استاد، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
5 دانشیار گروه مدیریت و برنامه ریزی درسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22099/jcr.2026.8544چکیده
نقشهای متنوع مشاوران از جمله ارائه راهنمایی تحصیلی، حل تعارضات روانشناختی، و برقراری ارتباط موثر، نیازمند توانمندیهایی است که باید تقویت شوند. هدف کلی از این پژوهش، ارائه مدلی بود که به توضیح پیشایندها، فرایندها و پیامدهای توسعه مشاوره مدرسه اثربخش می پردازد. روش پژوهش حاضر آن، فراترکیب نظریه ساز بود. بر این اساس، واژه های کلیدی مانند "مشاوره"، یا " دانش مشاوره" یا " مهارت مشاوره" یا " شایستگی مشاور" "متوسطه" یا «دبیرستان» در پایگاه های داده لاتین و فارسی شناسایی و پس از ارزیابی و غربالگری مقالات و پایان نامه ها، نهایتاً تعداد 51 مقاله و پایان نامه برای استفاده در پژوهش مورد تحلیل قرار گرفتند. شیوه تحلیل داده ها بر مبنای نظریه داده بنیاد و شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی بود. یافته های پژوهش در محور پیشایندها شامل دو کد محوری اصلی ویژگی های مدرسه و شایستگی های مشاور می باشد. فرایندهای توسعه مشاوره اثربخش نیز شامل چهارکد محوری خدمات مشاوره، بهکارگیری راهبردهای مداخله، ارائه خدمات تکمیلی و اجرای آموزش شناسایی شده اند. پیامدهای توسعه مشاوره اثربخش شامل چهار گروه اصلی پیامدهای مرتبط با دانشآموزان، والدین، معلمان و مدرسه/جامعه بود. یافته های مبتنی بر روابط میان پیشایندها، فرایندها و پیامدها نشان داد تحقق یک مشاوره اثربخش در قالب یک چرخه پویا و بازخوردی عمل میکند. پیشایندهای مناسب موجب شکلگیری فرایندهای رشد دانش، نگرش و مهارت میشوند؛ این فرایندها به پیامدهای مثبت فردی، میانفردی و سازمانی منجر میشوند.
