انتشار دی اکسید کربن و رشد اقتصادی: تحلیلی فضایی در میان استان‏های ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 کارشناس ارشد اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران.

doi
10.30473/egdr.2022.60860.6310
چکیده

در دهه‌های اخیر، خطرات و آسیب‌های زیست‌محیطی ناشی از رشد اقتصادی، رشد جمعیت و مصرف انرژی بیش‌تر نمایان شده است. در این میان، یکی از پیشرفت‌های جدید در مطالعه‌ی رابطه‌ی میان عوامل اقتصادی مؤثر بر کیفیت زیست‌‌محیطی، توجه به ماهیت فضایی پدیده‌های زیست‌‌محیطی است. از این‌رو هدف این مطالعه، به مدل‌سازی ارتباط انتشار CO2 و رشد اقتصادی در کنار سایر عوامل تأثیرگذار بوده است. انتشار CO2 به عنوان معیاری برای آلودگی محیط‌زیست در ایران با استفاده از مدل دوربین فضایی (SDM) و در چارچوب داده‌های تابلویی فضایی در میان استان‏های ایران طی دوره 1396-1382 مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این مطالعه نشان می‏دهد که در مجموع GDP سرانه واقعی باعث افزایش انتشار CO2 در سطح استان‏ها می‏شود، چرا که ضریب مثبت GDP سرانه واقعی از ضریب منفی GDP سرانه واقعی فضایی بزرگ‌تر است. یکی دیگر از متغیرهای بسیار مهم در افزایش انتشار  CO2در سطح استان‏ها، شدت مصرف انرژی و وقفه فضایی آن می‏باشد که بالاترین ضرایب معنادار و مثبت را در مدل این مقاله دارد. همچنین قیمت وزنی انرژی استانی و وقفه فضایی آن نیز تأثیر معنادار و منفی را بر انتشار CO2 داشته است. هر چند افزایش درجه شهرنشینی تأثیر معناداری بر انتشار CO2 همان استان نداشته است، اما افزایش درجه شهرنشینی استان‏های همجوار باعث افزایش انتشار CO2 شده است. در نهایت ضریب وقفه فضایی متغیر وابسته، معنادار و مثبت بوده که نشان می‏دهد افزایش انتشار CO2 در استان‏های همسایه باعث افزایش انتشار CO2 در همان استان شده است.