کاوش و اعتباریابی چارچوب برنامۀ درسی ادبیات تطبیقی مبتنی بر مهارت‌های تفکر نقادانه برای دانشجویان کارشناسی رشته زبان و ادبیات عربی

نویسندگان

1 بخش زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشگاه شیراز بخش زبان وادبیات عربی

3 بخش آموزش زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فرهنگیان تهران

doi
10.22099/jcr.2025.8232
چکیده

امروزه مهارت‌های تفکر سطح بالا به ویژه مهارت‌های تفکر انتقادی در آموزش عالی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا یکی از ملزومات اساسی دانشجو جهت ورود به بازار کار و جامعه قدرت تفکر اوست تا بواسطۀ آن بتواند به حل مسائل و مشکلات بپردازد. واحد درسی ادبیات تطبیقی از دروس مهم دانشجویان مقطع کارشناسی رشتۀ زبان و ادبیات عربی به شمار می‌رود و اهمیت فراگیری آن در مقاطع تحصیلات تکمیلی دو چندان می‌شود. بنابراین، با توجه به اهمیت مهارت‌های تفکر انتقادی در واحدهای درسی از قبیل؛ ادبیات تطبیقی که بستر مناسب برای گفت و گو، نقد به شمار می‌رود، طراحی چارچوبی مطلوبی برای برنامۀ درسی ادبیات تطبیقی بسیار مهم و ضروری است. روش پژوهش حاضر روش آمیخته یعنی طرح اکتشافی متوالی (کیفی-کمی) است؛ پژوهش حاضر سعی نموده است نظریات مختلف مرتبط با مهارت‌های تفکر نقادانه را به عنوان یکی از متغیرهای مهم پژوهش، مورد مطالعه قرار داده، و بر اساس آن و با تصمیم نهایی متخصصان حوزۀ برنامۀ درسی رشتۀ عربی، علوم تربیتی و روان شناسی به طراحی چارچوب برنامۀ درسی ادبیات تطبیقی مبتنی بر مهارت‌های تفکر نقادانه بر اساس عناصر اصلی برنامۀ درسی (اهداف، محتوا، راهبردهای یاددهی-یادگیری، اسالیب ارزشیابی) بپردازد. علاوه بر آن جهت اعتباربخشی، چارچوب طراحی شده در اختیار متخصصان قرار گرفت و چارچوب پیشنهادی به عنوان چارچوب مطلوب پیشنهاد شد. در نتیجه اهداف با 10 ویژگی، محتوا 18 ویژگی، راهبردهای یاددهی-یادگیری 10 ویژگی، و ارزشیابی 9 ویژگی مورد تأیید متخصصان قرار گرفت.