فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: تبخیر و تعرق یکی از مؤلفه­های مهم در بیلان آب است. تخمین تبخیر و تعرق مورد توجه پژوهشگران بسیاری در ایران و جهان بوده است. تخمین دقیق تبخیر و تعرق در مدل­سازی هیدرولوژی، طراحی آبیاری و مدیریت منابع آب اهمیت زیادی دارد. این متغیر یکی از مؤلفه­های بسیار مهم و مؤثر در بیلان آب است. تبخیر و تعرق بعد از بارش به­ عنوان دومین مؤلفه بزرگ چرخه آب زمین در مقیاس جهانی محسوب می­شود. ارزیابی وضعیت اقلیم دوره آینده و تغییر اقلیم و اثرات آن از طریق خروجی مدل­های اقلیمی انجام می­شود.مواد و روش­ها: در این پژوهش، داده­های روزانه متوسط حداقل و حداکثر دما به‌ منظور ترسیم دورنمای ETp به روش هارگریوز-سامانی تا دهه 2050 میلادی برای 6 ایستگاه سینوپتیک بخش جنوبی حوضه آبریز رودخانه ارس براساس مدل CanESM2 تحت سناریوهای RCP با استفاده از SDSM ریزمقیاس شد. بدین منظور، داده­های مشاهداتی ایستگاه­ها و داده­های بازتحلیل (NCEP) در بازه زمانی روزانه (2005-1985) و نیز داده­های تاریخی مدل (historical-2005) CanESM2 تحت سناریوهای RCP (برای بازه زمانی 2100-2006) به کار رفته است.بحث و نتایج: مقادیر ETp تخمینی برای حوضه ارس طی دوره آتی براساس ریزمقیاس­نمایی داده­های دمایی مدل CanESM2 تحت سناریوهای RCP نشان داد مقدار این متغیر تحت سناریوی RCP2.6 نسبت به دوره پایه، کاهش جزئی و تحت سناریوهای RCP4.5 و RCP8.5 افزایش جزئی خواهد داشت. مقدار ETp در این حوضه ایستگاه اردبیل، اهر و خوی تغییر کاهشی و در پارس­آباد و جلفا تغییر افزایشی خواهند داشت. مقدار ETp ماهانه حوضه ارس در دوره آینده در ژانویه، آوریل تا ژوئن و اوت با دامنه­ای بین 1/0 تا حداکثر 3/24 میلی­متر نسبت به دوره پایه افزایشی برآورد شد. مقایسه مقادیر ETp برآوردی دوره آینده و گذشته نشان داد که ETp برآوردی به روش هارگریوز -سامانی در دوره گذشته نسبت به داده تبخیر ایستگاهی به‌ جز پارس­آباد و خوی بیش از 100 میلی­متر در سال بیش ­برآورد و در سایر ایستگاه­ها کم­برآورد می­کند. مقادیر ETp هارگریوز - سامانی به‌ جز ماکو که در دوره 2005-1985 بیشتر از 2005-1992 است، در بقیه ایستگاه­ها در 2005-1992 بزرگ‌تر از مقادیر دوره پایه است.نتیجه ­گیری: مقادیر ETp تخمینی برای حوضه ارس طی دوره آتی نشان داد که مقدار این متغیر در سطح حوضه سالانه نسبت به ETp دوره پایه (به روش هارگریوز -سامانی) افزایش جزئی خواهد یافت که این افزایش به معنی افزایش نیاز آبی گیاهان در آینده در فصل رشد، کاهش نفوذ و افزایش تبخیر آب حاصل از بارندگی و ذوب برف و کاهش تغذیه آبخوان­ها است.