فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: مطالعات پالینولوژی محدودی بر روی سازند نایبند، به عنوان بخشی از نهشته‌های زغال‌دار تریـاس بـالایی ایران مرکزی انجام پذیرفته‌است. موسوی (Mousavi, 2002) بر این باور است که اجتماع پالینولوژیکی سازند نایبند بیشترین شباهت را با افغانستان، آلمان، شمال آمریکا و شمال اروپا دارد. سیریلی و همکاران (Cirilli et al, 2005) نشان دادند که گیاهان والد میوسپورها، از نوع گیاهان نواحی گرمسیر می‌باشند. صباغیان و همکاران (Sabbaghiyan et al, 2015) در مطالعه رسوبات سازند نایبند در بلوک طبس بیان داشتند که مجموعه داینوسیست‌ها شباهت نزدیکی با گونه‌های گزارش شده از استرالیا، شمال‌غرب اروپا، آرکتیک کانادا و شمال ایران دارند. سجادی و همکاران (Sajjadi et al, 2015) با مطالعه پالینولوژی سازند نایبند در جنوب شرق طبس، نتیجه گرفتند که فراوانی میوسپورهای منتسب به مخروطیان و سرخس‌ها، حکایت از یک آب و هوای گرم و مرطوب دارد. صباغیان و همکاران (Sabbaghiyan et al, 2020) عضوهای بیدستان و حوض‌شیخ از سازند نایبند را مورد مطالعه قرار دادند و همراهی عناصر دریایی با عناصر خشکی را حاکی از یک محیط رسوبی کم عمق دانستند.مواد و روش­ها: تعداد 62 نمونه از افق‌های سیلتستونی از مغزه‌های حفاری عضو قدیر در چاه اکتشافی شماره b948 واقع در معادن زغال‌سنگ پروده برداشت ‌گردید. برای جداسازی پالینومورف‌ها از رسوبات دربرگیرنده و تهیه اسلایدهای پالینولوژی از روش متداول (Phipps and Playford 1984) استفاده ‌شد. اسلایدهای تهیه‌شده توسط میکروسکوپ نوریLeitz  مطالعه‌ و عکسبرداری گردیدند.نتایج و بحث: به منظور بازسازی آب و هوای دیرینه سازند نایبند (عضو قدیر) در جنوب‌ طبس، 62 نمونه از مغزه‌های حفاری چاه اکتشافی شمارهb 948، برداشت گردید. مجموعه پالینومورف‌های متنوع شامل 43 گونه اسپور (متعلق به 29 جنس) و 23 گونه پولن (متعلق به 19 جنس) گیاهان خشکی، سیست داینوفلاژله‌ها، آستر داخلی فرامینیفرها، اکریتارک و اسپور جلبک‌ها با حفظ‌شدگی متوسط تا خوب می­باشد. بررسی گیاهان والد میوسپورها نشان می‌دهد که سرخس‌ها، سیکادوفیت‌ها، لیکوفیتا، مخروطیان، ژینکوفیت‌ها، پتریدواسپرموفیتا و بریوفیتا، پوشش گیاهی اطراف محیط رسوبی را تشکیل می‌دادند. حداکثر تنوع و فراوانی نسبی متعلق به میوسپورهای منتسب به سرخس‌ها (20 جنس و 64%) می‌باشد. این ویژگی معرّف غلبه آب و هوای گرم- نیمه گرم با رطوبت بالا در زمان تشکیل این نهشنه‌ها می‌باشد.نتیجه­ گیری: جهت بازسازی آب و هوای دیرینه براساس مدل گروه‌های اسپورومورفی، فراوانی نسبی چهار گروه اصلی گیاهی (رطوبت دوست، خشکی دوست، گرما دوست، سرما دوست) محاسبه و مطالعه اقلیم دیرینه به واسطه الگوی فراوانی نسبی پالینومورف‌های drier/wetter  و warmer/cooler تعیین گردید. نتایج حاصل از این محاسبات شرایط اقلیمی گرم- نیمه گرم با رطوبت بالا را تایید می‌نماید. همچنین موقعیت جغرافیای دیرینه ایران در زمان تریاس پسین در حاشیه فعال جنوبی اوراسیا (پلیت توران) نیز این نتیجه­گیری را تائید می­نماید.