فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: حوضه رسوبی زاگرس به واسطه وجود ذخایر عظیم نفت و گاز از دیرباز مورد توجه زمین شناسان بوده است. تحقیقات رسوب شناسی و رخساره­ای مختلف در این حوضه به ویژه بر روی توالی­های رسوبی ژوراسیک و کرتاسه پتانسیل بالای این رسوبات را به عنوان نهشته­های سنگ منشا هیدروکربن مطرح نموده است. سازند سرگلو از جمله این توالی­ها است که از رسوبات حاوی مقادیر فراوان دوکفه­ای­های پوسته نازک تشکیل شده است. در این مطالعه از تغییرات تنوع، فراوانی دوکفه­ای های پوسیدونیا جهت تفکیک و بررسی تفاوت زیرمحیط­های رسوبی مختلف در نهشته­های رسوبی سازند سرگلو استفاده می­شود. به دلیل اهمیت بالای رسوبات سازند سرگلو به عنوان کاندیدای سنگ منشا هیدروکربن نتایج به دست آمده جهت بازسازی شرایط جغرافیای دیرینه و مطالعت در راستای اکتشاف هدیروکربن در حوضه زاگرس از اهمیت بالایی برخوردار است. مواد و روش­ها: برش‌های چینه‌شناسی تنگ هاونده، کزی، دودان، بیزل، تنگ‌مستان، هماجگه در زون­ لرستان (در استان‌ کرمانشاه)، جهت آنالیز رخساره­ای و تفسیر محیط رسوبی سازند سرگلو برداشت گردیدند. جهت بازسازی محیط رسوبی توالی­های سازند سرگلو در برداشت­های صحرایی ضخامت نهشته­ها، سطوح لایه­بندی (تدریجی، فرسایشی)، ساختارهای رسوبی، تغییرات اندازه دانه­ها و همچنین ارتباط لایه­ها مورد بررسی قرار گرفتند. نامگذاری رخساره­های کربناته بر مبنای طبقه بندی دانهام (Dunham, 1962) و شناسایی مجموعه­های رخساره­ای و محیط­های مرتبط با آنها بر مبنای مدل­های فلوگل (Flugel, 2010) و ویلسون (Wilson, 1975) است.نتایج و بحث: براساس آنالیز داده­های صحرایی و نتایج آزمایشگاهی هشت ریزرخساره در رسوبات سازند سرگلو شناسایی شده است که در دو مجموعه رخساره­ای شامل حوضه و رمپ میانی از یک رمپ کربناته با انتهای پرشیب قرار می­گیرند. رخساره­های دانه­ریز و گل پشتیبان در بخش عمیق حوضه زیر حد موجسار طوفانی که با نرخ رسوب­گذاری پایین، گردش آب پایین و سطح پایین اکسیژن و مقادیر بالای مواد آلی مشخص می­شود، نهشته شده­اند. مجموعه رخساره­ای رمپ بیرونی شامل سنگ­آهک­های نازک تا متوسط لایه تیره رنگ است. این ویژگی­ها نشان دهنده توسعه جریانات توربیدیتی در زمان تشکیل این تجمعات و افزایش نرخ رسوب­گذاری و شرایط نسبتا مناسب­تر برای مجموعه­های زیستی کف­زی است که وجود مقادیر بالای آشفتگی­های زیستی مشخص می­شود.نتیجه ­گیری: آنالیز رخساره­ای توالی سازند سرگلو در زون­ لرستان دلالت بر محیط رسوبی رمپ خارجی و بخش عمیق کف حوضه و رسوبات پلاژیک و همی­پلاژیک می­نماید که به صورت دوره­ای با جریانات توربیدیتی همراه بوده است. ارزیابی صحرایی و آزمایشگاهی توالی رخساره­ای نشان می­دهد که دو عامل میزان اکسیژن و جریانات داخل حوضه­ای مهم­ترین عوامل تاثیرگذار بر روی نهشته­های سازند سرگلو می­باشند. اکثر رخساره­های سازند سرگلو در محیط دریایی عمیق تحت شرایط احیایی یا نیمه احیایی ته­نشین شده­اند. در مقابل، وجود تجمعات خرده­های دوکفه­ای پلاژیک از پوسیدونیا نشان­دهنده رشد و شکوفایی آنها در شرایط مناسب زیست محیطی است. میزان کفه­های منفصل، خردشدگی و شکستگی و نوع جهت یافتگی مجدد پوسته­های دوکفه­ای پوسیدونیا در رخساره­های شناسایی شده حاکی از حمل مجدد آنها به وسیله جریانات دوره­ای توربیدایت در یک محیط با رسوب­گذاری غالب پلاژیک است.