ارزیابی ترجمه‌های فارسی در خصوص واژگان مترادف‌نمای مرتبط با مفهوم گناه در قرآن

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری علوم وقران وحدیث، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.48311/LRR.15.4.169
چکیده

واکاوی میزان رعایت اصل عدم ترادف در الفاظ قرآن در ترجمۀ واژگان مترادف‌نما، از برجسته‌ترین ملاک‌های ارزیابی کار مترجمان است. ازجمله واژگان مترادف‌نما در آیات الهی، واژگان مرتبط با مفهوم گناه است. دقت در ترجمۀ این واژگان به فهم و درک بهتر معارف والای قرآن در سه حوزۀ عقاید، احکام و اخلاق می‌انجامد. در همین راستا، این پژوهش می‌کوشد با روش توصیفی ـ تحلیلی توأم با نقد و با ارزیابی ترجمه‌های آقایان معزی، فولادوند، آیتی، الهی قمشه‌ای و خانم صفارزاده به‌عنوان نمایندگان پنج روش ترجمۀ تحت‌اللفظی، وفادار، معنایی، تفسیری و آزاد به این مسائل پاسخ دهد؛ بهترین معادل برای واژگان مترادف‌نمای مرتبط با مفهوم گناه در زبان فارسی چیست؟ موفق‌ترین روش ترجمه درخصوص واژگان یادشده کدام است؟ فرضیۀ تحقیق پیش رو عبارت است از اینکه مترجمان فارسی‌زبان در ترجمۀ واژگان مرتبط با مفهوم گناه به‌مثابۀ دسته‌ای از واژگان مترادف‌نمای قرآن، اصل عدم ترادف را لحاظ نکرده‌اند، در حالی‌که با عنایت به اصل معنایی واژگان یادشده امکان تبیین وجوه تمایز این الفاظ در ترجمه وجود دارد. نتایج ارزیابی‌های صورت‌گرفته حاکی از آن است که بیان معنای دقیق این الفاظ با عنایت به اصل معنایی واژگان یادشده و در قالب واژگانی مختصر و مفید و یا در قالب توضیحاتی درون پرانتز در روش‌های معنایی، آزاد و تفسیری امکان‌پذیر است، اما به‌دلیل محدودیت ناشی از ذات و طبیعت روش‌های ترجمۀ تحت‌اللفظی و وفادار، این دو روش چندان کارآمد نیستند.