فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: سازند آسماری در جنوب غربی ایران جوان­ترین و مهم­ترین مخزن هیدروکربنی ایران است. سازند آسماری در میدان نفتی اهواز در چاه­های مورد مطالعه شامل سنگ آهک، دولومیت، سنگ آهک دولومیتی، دولومیت شنی و ماسه سنگ، سیلت سنگ و شیل است. در برخی موارد، رخساره­های مشابه تحت فرآیندهای دیاژنزی مشابهی قرار می­گیرند اما در اکثر مواقع به دلیل تاثیر زیاد فرآیندهای دیاژنزی، توزیع تخلخل-نفوذ کاملاً معکوس می­شود. بنابراین، انجام مطالعات دیاژنز دقیق و بررسی اثرات دیاژنز بر تغییرات و تحولات مخزن در کلیه مطالعات سیستماتیک و بنیادی مخازن کربناته و مخازن هیبریدی ضروری است.مواد و روش­ها: این مطالعه بر روی چاه­های شماره X،Y  و Z میدان نفتی اهواز انجام شد. در این تحقیق 1100 برش نازک از هسته­های حفاری چاه­های مذکور مورد بررسی قرار گرفت. انواع رخساره­ها و فرآیندهای دیاژنز حاکم بر آنها با استفاده از مطالعات مقطع نازک میکروسکوپی هسته­های مته شناسایی شده است. انواع ریز رخساره­ها براساس روش دانهام نامگذاری شدند. به منظور تشخیص سنگ آهک از دولومیت، تمام مقاطع نازک با محلول قرمز آلیزارین طبق روش دیکسون (1965) رنگ آمیزی شدند. از داده­های دیجیتال چاه و تخلخل (ناشی از آزمایش هسته گاز هلیوم) و نفوذپذیری هسته (ناشی از آزمایش هسته اشباع جیوه) به منظور توزیع واحدهای مختلف (مخزن و غیر مخزن) در چاه­های مورد مطالعه و ترسیم مدل دو بعدی توزیع آنها با استفاده از نرم­افزار Geolog و Excel استفاده شد. میدان با استفاده از واحدهای هیدرولیک جریان در هر نوع سنگ مورد مطالعه قرار گرفت.نتایج و بحث: اکثر فرآیندهای دیاژنز سازند آسماری در میدان مورد مطالعه در شرایطی رخ داده است که محیط دیاژنز تحت­تأثیر محیط رسوبی قرار گرفته است. انحلال و دولومیتی شدن بیشترین نقش را در افزایش کیفیت مخزن داشته است. این دو فرآیند مهم­ترین فرآیندهای دیاژنتیکی کنترل کننده کیفیت مخزن هستند. دولومیتیزاسیون در مخزن آسماری از فرآیندهای دیاژنتیکی بسیار زودرس و دیررس است که تأثیر دوگانه (سازنده و مخرب) بر کیفیت مخزن سازند آسماری داشته است، بالا بردن کیفیت مخزن در سنگ آهک و در ماسه سنگ ها به صورت سیمان است. سیمان انیدریت مهم­ترین فرآیند دیاژنتیکی است که تأثیر منفی بر کیفیت مخزن دارد. گسترش رخساره­های آواری درشت دانه بهترین رخساره­های مستعد مخزن هستند و فرآیندهای دیاژنز این رخساره­ها عمدتاً متاثر از محیط رسوبی آنها بوده است. در میدان مورد مطالعه، هرچه انبساط جانبی و ضخامت رخساره ماسه سنگی بیشتر باشد، کیفیت مخزن آن بهتر است. سهم شرایط محیطی در کنترل کیفیت مخزن رخساره­های کربناته کمتر از رخساره­های آواری و مختلط است.نتیجه­ گیری: در بررسی‌ها، هشت واحد جریان هیدرولیک شناسایی شد که بهترین آن‌ها واحدهای جریان هیدرولیک هفتم و هشتم هستند. این واحدهای جریان هیدرولیک مربوط به نوع سنگ ماسه سست است. بدترین واحدهای جریان هیدرولیک 1 و 2 که مربوط به دولومودستون است.