فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: ارزیابی خطرپذیری لرزه­ای در مقیاس شهری یک فعالیت ضروری برای ارزیابی پیامدهای بالقوه زمین­لرزه­های بزرگ است. این روش متشکل از یک سری مراحل پژوهشی سیستماتیک است که با شناسایی خطر لرزه­ای آغاز ­شده و با ارزیابی آسیب­پذیری ساختمان­ها ادامه می­یابد. تأثیر سناریوهای لرزه­ای بر روی ساکنین شهر اردبیل، هدف نهایی این مطالعه است تا ضمن فراهم ­ساختن اطلاعات کارآمد در مورد ارزیابی آسیب­پذیری لرزه­ای برنامه عملیاتی شهری به ­روز رسانی گردد.مواد و روش­ها: در این تحقیق از روشی مبتنی بر شاخص آسیب­پذیری برای ارزیابی خسارت مورد انتظار در اردبیل استفاده شده است. این روش یک شاخص آسیب­پذیری را برای نمایش و تعیین اینکه آیا یک ساختمان به طبقه آسیب­پذیری خاص تعلق دارد، معرفی می­کند. این روش از میانگین توابع آسیب­پذیری نیمه تجربی استفاده می­کند که برای یک شاخص آسیب­پذیری معین به با لرزه­خیزی و خسارت مورد انتظار کاملا مرتبط است. تحلیل خطرپذیری برای سناریوهای لرزه­ای تعریف شده با شدت­های لرزه­ای V، V-VI، VI،VI-VII  و VII برای طراحی طرح­های اضطراری لرزه­ای انجام شده است.نتایج و بحث: آسیب­پذیری بالا باعث آسیب فیزیکی مستقیم قابل توجهی به ساختمان­ها می­شود، حتی برای زمین­لرزه­های با شدت کم. در نتیجه خسارت فیزیکی مورد انتظار در صورت وقوع زمین­لرزه­های متوسط قابل توجه است. برای زمین­لرزه­ای با بزرگی V، انتظار نمی­رود خسارت قابل توجهی باشد، اما برای سناریوی با بزرگی VII، هر پنج منطقه و بافت­های فرسوده درون آن­ها سطحی از آسیب را تجربه خواهند کرد که اندکی بیشتر است. در بین مناطق پنج­گانه شهری، منطقه 2 به دلیل تراکم ارتفاعی بیشترین تاثیر اقتصادی را خواهد داشت و برای سناریوی با شدت VII حدود 261 میلیارد ریال هزینه خواهد داشت. تاثیر اقتصادی زمین­لرزه­ای برای مناطق پنج گانه از 101 میلیارد ریال برای زمین­لرزه­ای با بزرگای V-VI تا 844 برای زمین­لرزه­ای با بزرگای 7 است. با توجه به تاثیر یک بحران لرزه­ای، حجم قابل توجهی از تولید آوار وجود دارد. همچنین در چنین شرایطی 29 درصد از کل شهروندان اردبیلی بی­خانمان می­شوند.نتیجه ­گیری: شهر اردبیل در محدوده خطر لرزه­ای متوسط تا زیاد قرار دارد که در آئین­نامه لرزه­ای فعلی کشور با زلزله­ای خاص با بزرگی VII  و شتاب مربوط به آن 04/0 گرم شناسایی شده است. شهر و اطراف آن از خطر لرزه‌ای نسبتاً بالایی برخوردار است که عمدتاً به دلیل جمعیت زیاد و ساختمان‌های قدیمی و آسیب‌پذیر است. آسیب­پذیری ساختمان­ها در اردبیل میانگین مقدار 59/0 را برای ساختمان­های بتنی و 93/0 را برای ساختمان­های بنایی نشان می­دهد. بنابراین پیش­بینی می­شود که سازه­های بنایی دارای درجه آسیب بالاتری باشند، زیرا الگوی آسیب­پذیری به الگوی آسیب منتقل می­شود. شاخص آسیب­پذیری مناطق 1 (950/0) و 3 (850/0) بالاتر از سایر مناطق است. از سوی دیگر، با توجه به افزایش زیرساخت­ها و خدمات در مناطق، یک تا چهار عنصر آسیب­پذیر به­طور مداوم در حال افزایش است. بنابراین، تنها راه کاهش خطر لرزه­ای با رویکرد کاهش آسیب­پذیری، اقدامات سخت­گیرانه مقررات لرزه­ای و افزایش آگاهی عمومی است.