ارزیابی یکپارچه دلبستگی و تعلق ساکنان شهر از مولفههای عملکردی زیستپذیری شهری و روابط اجتماعی همسایگان (مطالعه موردی: منطقه 8 تبریز)
نویسندگان
1 گروه معماری و شهرسازی، عضو باشگاه نخبگان و پژوهشگران جوان، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران
2 گروه معماری و شهرسازی، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
doi
10.48308/esrj.2023.103547چکیده
مقدمه: در این پژوهش به سنجش رضایت از مولفههای عملکردی زیستپذیری شهری و روابط همسایگی در محلات شهری به عنوان عوامل موثر بر تعلق و دلبستگی به مکان در شهر تبریز پرداخته شده است. در همین راستا بهبود محیطهای شهری باید به گونهای اولویتبندی شود که دسترسی به امکانات شهری را افزایش دهد و ساکنان را به تعامل با یکدیگر تشویق کند. تبریز نمونه شهری است که شهرنشینی سریعی را تجربه کرده است و در حال تبدیل شدن به الگوی توسعه برای بسیاری از شهرهای کشور ایران است. تامل در عوامل موثر بر رضایت ساکنان از مولفههای عملکردی زیستپذیری شهر تبریز میتواند پیامدهای مهمی برای بسیاری از شهرهای در حال توسعه کشورمان داشته باشد. مواد و روشها: این مقاله با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی و پیمایشی و با استفاده از ابزار کتابخانهای و میدانی انجام گرفته است. جمعآوری دادهها با پرسشنامه انجام شده، جامعه آماری جمعیت شهر تبریز است که براساس سالنامه آماری سال 96 برابر 1595676 نفر میباشد و حجم نمونه برابر 384 نفر شد که براساس فرمول کوکران به دست آمد. و علاوه بر این، پاسخ دهندگان بهطور تصادفی انتخاب شدند. آیتمها با استفاده از مقیاس پنج نقطهای لیکرت رتبهبندی شدند. اول، رضایت از محیط شهری از نظر دسترسی، دلپذیری و ایمنی (مولفههای عملکردی زیستپذیری شهری) رتبهبندی شد عامل دسترسی از طریق سطح رضایت از دسترسی به موسسات عمومی، امکانات فرهنگی، امکانات تجاری و امکانات پزشکی اندازهگیری شد. دسترسی از نظر درک و احساس انسانها بررسی شد. عامل دلپذیری هم از نظر رضایت از پارکهای سبز و محیط طبیعی اطراف سنجیده شد. عامل ایمنی از نظر ایمنی ناشی از بلایای طبیعی، جرم و جنایت، و ... اندازهگیری شد. در این مطالعه، دسترسی، دلپذیری و ایمنی، که زیر مولفههای عملکردی زیستپذیری شهری هستند، به عنوان متغیرهای برونزا سازماندهی شدند، در حالی که روابط همسایگی به عنوان یک میانجی طبقهبندی شد و تعلق و دلبستگی به محل اقامت به عنوان یک متغیر درونزا در نظر گرفته شد. همه تحلیلها از طریق نرمافزار SPSS وAMOS انجام شد. از طرفی، معادله ساختاری (SEM) میتواند اثرات مستقیم و غیر مستقیم بر متغیر وابسته را تعیین کند. بحث و نتایج: نتایج نشان داد که با مقایسه اثر کل هر عامل روی تعلق و دلبستگی به مکان، عامل دسترسی بیشترین تاثیر داشته است. به علاوه، ثابت شد که اثر غیرمستقیم روابط همسایگی بین ایمنی و تعلق و دلبستگی به محل اقامت بیشترین بوده است. این بدین معنی است که رضایتمندی بیشتر در روابط همسایگی بیشتر میتواند تاثیر ایمنی بر روی زیستپذیری را افزایش دهد. همچنین مشخص شد که هرچقدر رضایت از محیط شهری بیشتر باشد به همان اندازه نیز تاثیر مثبتی بر تعلق و دلبستگی به محل اقامت دارد. نتیجه گیری: بنابراین برای ارتقا تعلق و دلبستگی به محل اقامت در شهر تبریز باید بر رضایت از محیط شهری و روابط همسایگی توجه بیشتری شود هر چقدر روابط همسایگی و رضایت از محیط شهری ارتقا پیدا کند به همان اندازه نیز شرایط تعلق و دلبستگی به مکان در شهر تبریز بیشتر میشود.