بررسی هم‌بستگی بین وضوح گفتار و سنجش‌های آکوستیکی واکه‌ها در کودکان فارسی زبان دارای دیزآتری ناشی از فلج مغزی اسپاستیک

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات توانبخشی عصبی عضلانی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران2. گروه گفتاردرمانی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران

2 گروه گفتاردرمانی، دانشگاه علوم توان‌بخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران

3 گروه زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

4 مرکز تحقیقات توان‌بخشی عصبی عضلانی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران

5 کمیتۀ تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران

doi
10.48311/LRR.15.4.275
چکیده

یکی از ویژگی‌های گفتار فلجی (دیزآرتری)، تولید غیردقیق واکه‌ها و همخوان‌هاست که عامل اصلی وضوح پایین گفتار است. با این حال هنوز مشخص نیست کدام شاخص‌های آکوستیکی با وضوح گفتار در این اختلال ارتباط قوی‌تری دارد. از طرف دیگر تعداد واکه‌ها، ویژگی‌های تولیدی و آکوستیکی آن‌ها در زبان‌های مختلف متفاوت است. تاآنجاکه می‌دانیم مطالعه‌ای روی تولید واکه‌ها در دیزآرتری دوران رشد در فارسی وجود ندارد، بنابراین درمورد جزئیات حرکتی که باعث بی‌دقتی‌ در تلفظ آن‌ها می‌شود اطلاعات کافی موجود نیست. ازاین‌رو مطالعۀ حاضر با هدف بررسی برخی شاخص‌های آکوستیکی شامل فرمنت واکه‌ها، شاخص‌ آکوستیکی فضای واکه‌ای (VSA)، نسبت مرکزی ‌شدن فرمنت‌ها (FCR) و شاخص تولید واکه (VAI) و نیز رابطۀ آن‌ها‌ با وضوح گفتار در کودکان فارسی‌زبان مبتلا به دیزآرتری ناشی از فلج‌مغزی اسپاستیک انجام شد. در این مطالعۀ مقطعی، 11 کودک تک‌زبانه دارای دیزآرتری ناشی از فلج مغزی سفت 9 ـ 3 ساله و همتایان سالم به روش در دسترس انتخاب شدند. برای هر یک از 6 واکۀ زبان فارسی 2 کلمۀ تک‌هجایی از طریق نرم‌افزار PRAAT مورد تحلیل آکوستیکی قرار گیرد. وضوح کلمه و واکه نیز به‌صورت میانگین درصد موارد قابل تشخیص محاسبه شد.  نتایج آزمون نشان داد تفاوت معنادار بین دو گروه در فرمنت سوم واکه‌های /a/ و /u/ و فرمنت دوم واکه /o/ وجود داشت. فضای واکه‌ای و وضوح گفتار در کودکان دیزآرتری به‌طور معناداری کاهش داشت. VAS بیشترین هم‌بستگی را با وضوح داشت و شاخص آکوستیکی مناسبی برای بررسی وضوح گفتار در دیزآرتری است. با‌این‌حال هر سه شاخص آکوستیکی مورد مطالعه رابطۀ معنادار متوسطی با وضوح داشت.