فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: بررسی ژئومورفولوژی یخچال­ها و تغییرات شرایط اقلیمی گذشته آنها  از مباحث عمده قلمروهای کوهستانی می­باشد. این پژوهش به بررسی شواهد یخچالی در اقلیم گذشته دره کونه گورگ در شمال غربی پیرانشهر با استفاده از مشاهدات میدانی و کارهای آزمایشگاهی و بازسازی دما و بارش انجام شده است. همچنین شناسایی توالی تراس­های جدید و قدیم این منطقه و مقایسه و مطابقت آن‌ها با تراس­های رودخانه زیوکه شاخه اصلی رودخانه زاب کوچک نیز مورد بررسی قرار گرفته است.مواد و روش­ها: داده­های مورد استفاده در این پژوهش شامل، نقشه­های توپوگرافی، تصاویر لندست 8، داده­های اقلیمی مشاهدات میدانی و نمونه­برداری بوده است. محدوده مورد مطالعه و داده­های ارتفاعی از نقشه­های توپوگرافی  1:50000 و طی بازدیدهای مکرر با GPS اندازه­گیری و استخراج شده است. مراحل کار شامل بازدید میدانی، برداشت نمونه­های رسوب از دره کونه گورگ و عکس‌برداری از آن‌ها، برداشت نمونه­های سنگ، تکمیل اطلاعات میدانی و شواهد فعالیت یخچال­ها در کواترنر بوده است. بحث و نتایج: نتایج حاصله از روش پورتر، برف­مرز منطقه 6/2563 متر و با روش بیش­ترین ارتفاع یخرفت جانبی ارتفاع 2571 متر می­باشد. آنومالی دمایی و بارش به ترتیب 45/6 درجه سانتی­گراد و 8/233 میلی­متر مشخص شده است. آزمایشXRD  نشان داد که در نمونه سطحی بیشترین مقدار را کانی­های کلریت و الیت و در نمونه عمقی کانی کائولن فراوانی بیشتری دارد. شواهد یخچالی شامل مورن­های کناری تا ارتفاع 2272 متری کشیده شده­اند. یخرفت­ها به شکل پادگانه­های جدید که احتمالا مربوط به دوره وورم هستند در هر دو طرف دره و در ارتفاع پایین­تر و تراس­های قدیمی در ارتفاع بالاتر (2606 متری) قرار دارند و با کف دره 60 تا 80 متر اختلاف ارتفاع دارند. دره شمالی منطقه تا ارتفاع 2720 متری و دره جنوبی تا ارتفاع 2686 متری امتداد داشته و حالت U شکل خود را تا حدودی حفظ کرده است. از ویژگی­های اصلی سیرک­های کونه گورگ، حالت وانی شکل و کشیده آن‌ می­باشد. سه پادگانه آبرفتی در حاشیه رودخانه شناسایی شده است.نتیجه‌گیری: به­طور کلی شواهد و آثار یخچالی مربوط به اقلیم دیرینه در منطقه مطالعاتی نشان­دهنده این است که منطقه مورد مطالعه در اواخر پلئیستوسن و حتی در هولوسن تحت­تأثیر عملکرد یخچال بوده است. بقایای پادگانه­ها و توده­های یخرفتی در ارتفاعات پایین­تر از سیرک­های یخچالی سه مقطع برشی تغییر شیب را نشان می­دهد که در برخی دامنه­ها به صورت توده­های یخرفتی سیمان شده در میان انبوهی از یخرفت­های جدید، برونزد دارد. آزمایش دانه­بندی و XRD از نمونه­های رسوب یخچالی در کنار بازسازی دما و بارش گویای تغییرات افزایش بارش و کاهشی دما گذشته نسبت به زمان حال است.