مقایسه جنسیتی مراسم کردی «مهر زدن» و «نام گذاری» مرتبط با تولد در چارچوب نظریه آمیختگی مفهومی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه زبانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 استادیار گروه زبانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.48311/LRR.15.4.443چکیده
پژوهش حاضر مطالعۀ مقایسهای است دربارۀ آیینهای مرتبط با تولد و نامگذاری در فرهنگ کردستان شهرستان سنندج که با گویش سورانی صحبت میکنند. این پژوهش با توجه به عامل جنسیت، به تحلیل منتخبی از این آیینها در چارچوب نظریۀ آمیختگی مفهومی پرداخته است. بر این اساس، با شیوۀ مصاحبۀ عمیق در دسترس از یک سخنگوی زن میانسال تحصیلکردۀ کردزبان ، آیینهای مختلف مربوط به حوزۀ مفهومی تولد نوزاد جمعآوری شده و سپس جهت کسب اطلاعات بیشتر، با روش «مصاحبۀ هدفمند گروهی»، تعداد پنج نفر از سخنگویان زن و مرد بیسواد بین 50 تا 70 سال که زبان مادری آنها کردی سورانی بوده و مکالمات روزمرۀ خود را به این زبان انجام میدهند، مورد مصاحبه قرار گرفته و روایت آنها از آیین مورد نظر ضبط شده است. تحلیل آیینهای مستخرج از متن مصاحبهها نشاندهندۀ آن است که فرهنگ کردی سورانی سنندج جهت خلق معناهای همسو با قالب فرهنگی جنسیتی یا از دروندادهای متفاوت جهت خلق معنا بهره میبرد و یا در مواردی جالب توجهتر، با گزینش نگاشتهای متفاوت از یک یا چند درونداد واحد، فضای آمیختۀ مفهومی تازهای را در تطابق با قالب فرهنگی جنسیتی شامل «زن خوب= زیبا، صبور، همسر» در برابر «مرد خوب= قوی، کوشا، نانآور» شکل میدهد. بر این اساس، قالبهای جنسیتی عامل مؤثر در فرایند معناسازی آیینهای تولد و زایش فرهنگ کردی سورانی سنندج قلمداد میشوند.
