مطالعه میانبارهای سیال و ایزوتوپ‌های پایدار کانسارهای آهن باباعلی و گلالی، شمال‎باختر همدان: کانه‌زایی تیپ آتشفشانی - رسوبی دگرگون و دگرشکل شده در شمال باختری پهنه سنندج - سیرجان

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه ‌شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.48308/esrj.2023.101329
چکیده

مقدمه: کانسارهای باباعلی و گلالی در 30 و 60 کیلومتری شمال غربی همدان در شمال غربی زون سنندج - سیرجان قرار دارند. سنگ‌های میزبان این نهشته‌ها، توالی‌های متا آتشفشانی- رسوبی سری سنقر در سن پرمو-تریاس هستند. موقعیت چینه‌شناسی افق‌های کانی، هندسه کانی‌ها، ساختارها و بافت‌های کانی در مقیاس‌های مختلف و توالی پاراژنتیکی کانی‌ها، همگی نشان‌دهنده ارتباط ژنتیکی نزدیک بین سنگ آهن و سنگ‌های متاولکان رسوبی و زیر آتشفشانی است. سنگ‌های میزبان در منطقه، سنگ‌های متاولکانیکی فلسیکی تا حد واسط، بیشتر از توف‌های گدازه‌ای و ریولیتی با ترکیبات کربناته و متاتوف- ماسه‌سنگ هستند. مشاهدات صحرایی و سنگ­نگاری نشان می­دهد که استقرار توده­ها و واحدهای سنگی زیر آتشفشانی با ترکیب گابرودیوریت، کوارتزمونزودیوریت، گرانودیوریت، سینیت، سینوگرانیت و گرانیت در این توالی­ها باعث تغییر شکل و دگرگونی سنگ معدن و سنگ­های روستایی شده است.مواد و روش­ها: در این تحقیق 56 مقاطع صیقلی از سنگ آهن کانسارهای باباعلی و گلالی تهیه شد و خصوصیات کانی­شناسی و بافت کانی در رابطه با کانی­های گنگ با استفاده از میکروسکوپ کانی­شناسی نور بازتابی به دقت مورد بررسی قرار گرفت. به منظور تعیین منشاء سیال غنی از سنگ، مطالعات آخالک سیال بر روی 6 مقاطع صیقلی دوبل در آزمایشگاه تحقیقاتی دانشگاه تربیت مدرس انجام شده است. همچنین 29 نمونه از فازهای جدا شده از کانی­های سولفیدی، اکسید سیلیکاتی و کربناته از سنگ معدن و کانی­های گنگ ذخایر آهن باباعلی و گالالی برای آنالیز ایزوتوپی پایدار در آزمایشگاه تحقیقاتی ایزوتوپ دانشگاه کوئینز در کانادا آنالیز شده است.بحث و نتایج: از شواهد صحرایی، داده­های گنجاندن سیال و همچنین آنالیز ایزوتوپ­های پایدار در این تحقیق، استقرار توده­ها و واحدهای سنگی زیر آتشفشانی با ترکیب گابرودیوریت، کوارتزمزودیوریت، گرانودیوریت، سینیت، سینوگرانیت و گرانیت در این توالی باعث تغییر شکل و دگرگونی سنگ معدنی و خاک شد. سنگ­ها مطالعات گنجاندن سیال در کریستال‌های کوارتز نشان می‌دهد که شوری اصلی بین 5±12 و 5±9 درصد وزنی معادل NaCl در نهشته‌های باباعلی و گاالی متغیر است. دمای همگن شدن نهشته‌های باباعلی و گلالی به ترتیب 5±226 و 5±220 درجه سانتی‌گراد است. وقوع دگرگونی منطقه‌ای دیناموگرمی در این نهشته‌ها معمولاً مستلزم یک دوره زمانی طولانی است که طی آن تمایل به همگن‌سازی ایزوتوپی به­طور خاص در ایزوتوپ‌های پایدار O (3 تا 5/10 ‰) و H (10- تا -35 ‰) وجود دارد و نقش را نشان می‌دهد. آب­های دگرگونی در فرآیند کانی­سازی. اندازه­گیری δ34S (CDT) در نسل اول پیریت بالاتر از دیگری است، بنابراین این داده­ها منشا آتشفشانی- رسوبی کانی­سازی اولیه آهن را تایید می­کنند.نتیجه­ گیری: مشاهدات صحرایی، ساختار و بافت، سنگ میزبان، درون‌سازی، ژئوشیمی، تغییرات، مطالعات گنجایش سیال و ایزوتوپ‌های پایدار در کانسارهای باباعلی و گلالی نشان می‌دهد که این نهشته‌ها نهشته‌های آهن آتشفشانی- رسوبی هستند. از آنجایی که بیشتر این کانی­سازی ها در واحدهای آتشفشانی- رسوبی دگرگون شده قرار دارند، این گروه های سنگی از نظر اکتشاف آهن از اهمیت بالایی برخوردار هستند. بررسی این واحدهای سنگی در منطقه و تعمیم شواهد به دست آمده از آنها به مناطق مشابه زون سنندج - سیرجان می­تواند به شناسایی این نوع ذخایر آهن منجر شود.