پتروژنز و جایگاه تکتونوماگمایی تشکیل سنگهای آتشفشانی ائوسن خان علی درهسی، شمال لاهرود، شمال باختر ایران
نویسندگان
1 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.48308/esrj.2023.101419چکیده
تودههای تراکی آندزیت - تراکی آندزیت بازالتی ائوسن در شمال باختر ایران، شمال لاهرود(استان اردبیل) با روند شمال غربی – جنوب شرقی برونزد دارند. این سنگها بافت عمده هیالومیکرولیتی پورفیریک دارند و دارای کانیهای اصلی پلاژیوکلاز به همراه کانیهای فرعی آمفیبول، پیروکسن و اندکی بیوتیت و کانیهای تیره و پتاسیم فلدسپار هستند. ماگمای مولد این سنگها سرشت شوشونیتی دارند. ماگمای والد این سنگهای آتشفشانی متاثر از فرآیند تفریق بلورین بوده و مقادیرEu/Eu* ≤ 1 (83/0 تا 08/1) میباشد. در نمودارهای عنکبوتی فروافتادگیهای عناصر ,Ta Ti, Nb و غنی شدگی شاخص عناصر LILE و LREE وابستگی ماگمای اولیه مولد این سنگها را به محیطهای فرورانشی نشان میدهد. نسبت Ba/Nb با مقادیر 45 تا 131، نسبتN (La/Sm) با مقادیر بالای 2 و نسبت Th/Ce نیز با مقادیر 13/0 تا 2/0 نشانگر ارتباط غنی شدگی با ذوب رسوبات فرورانده شده طی فرورانش میباشد. همچنین نسبت پایین Ba/Rb از 0/10 تا 2/15 و نسبت Rb/Sr از 07/0 تا 1/0 نشانگر ذوب منشأ فلوگوپیت دار با ماهیت شوشونیتی است. ماگمای اولیه این تودهها از ذوب بخشی 5 تا 10 درصدی منشأ اسپینل لرزولیت فلوگوپیت دار ایجاد شده است که منشأ توسط ذوب رسوبات حین فرورانش متاسوماتیزه شده است. این سنگها در محیط قارهای پس از برخورد ایجاد شدهاند.