پتروژنز و جایگاه تکتونوماگمایی تشکیل سنگ‌های آتش‌فشانی ائوسن خان علی دره‌سی، شمال لاهرود، شمال باختر ایران

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.48308/esrj.2023.101419
چکیده

توده­های تراکی آندزیت - تراکی آندزیت بازالتی ائوسن در شمال باختر ایران، شمال لاهرود(استان اردبیل) با روند شمال غربی – جنوب شرقی برون‌زد دارند. این سنگ­ها بافت­ عمده هیالومیکرولیتی پورفیریک دارند و دارای کانی­های اصلی پلاژیوکلاز به همراه کانی‌های فرعی آمفیبول، پیروکسن و اندکی بیوتیت و کانی­های تیره و پتاسیم فلدسپار هستند. ماگمای مولد این سنگ‌ها سرشت شوشونیتی دارند. ماگمای والد این سنگ­های آتشفشانی متاثر از فرآیند تفریق بلورین بوده و مقادیرEu/Eu* ≤ 1 (83/0 تا 08/1) می­باشد. در نمودارهای عنکبوتی فروافتادگی‌های عناصر ,Ta Ti, Nb و غنی شدگی شاخص عناصر LILE و LREE وابستگی ماگمای اولیه مولد این سنگ‌ها را به محیط‌های فرورانشی نشان می‌دهد. نسبت Ba/Nb با مقادیر 45 تا 131، نسبتN (La/Sm) با مقادیر بالای 2 و نسبت Th/Ce نیز با مقادیر 13/0 تا 2/0 نشانگر ارتباط غنی شدگی با ذوب رسوبات فرورانده شده طی فرورانش می­باشد. همچنین نسبت پایین Ba/Rb از 0/10 تا 2/15 و نسبت Rb/Sr از 07/0 تا 1/0 نشانگر ذوب منشأ فلوگوپیت دار با ماهیت شوشونیتی است. ماگمای اولیه این توده­ها از ذوب بخشی 5 تا 10 درصدی منشأ اسپینل لرزولیت فلوگوپیت دار ایجاد شده است که منشأ توسط ذوب رسوبات حین فرورانش متاسوماتیزه شده است. این سنگ­ها در محیط قاره­ای پس از برخورد ایجاد شده‌اند.