مطالعه موردی نقش گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر در تغییرات ازن کلی نیمکره شمالی

نویسندگان

1 پژوهشگاه هواشناسی، تهران، ایران

doi
10.48308/esrj.2023.103141
چکیده

در این پژوهش با استفاده از داده‌های باز تحلیلی MERR2، اثر گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر بر تغییرات ازن کلی کلاهک قطبی در برخی زمستان‌های نیمکره شمالی بررسی شد. برای این منظور یک سال بدون گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر(2011-2010)، یک سال با گرمایش ناگهانی فرعی(1992) و چند گرمایش ناگهانی اصلی بر اساس دوره زندگی (2018، 2009، 2013، 1987) انتخاب و ازن کلی کلاهک قطبی در این دوره‌ها بررسی شد. از مقایسه تغییرات میانگین ازن کلی کلاهک قطبی نسبت به میانگین بلند مدت(2020-1979) در سال بدون گرمایش ناگهانی، با گرمایش ناگهانی نوع فرعی و اصلی، دیده شد که میانگین ازن کلی کلاهک قطبی در زمستان بدون گرمایش و با گرمایش نوع فرعی کمتر از میانگین بلند مدت و در زمستان با گرمایش ناگهانی نوع اصلی بیشتر از میانگین بلند مدت می‌باشد. نتایج نشان داد که بی‌هنجاری مثبت ازن کلی کلاهک قطبی در دوره رشد و بلوغ گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر نوع اصلی بیشتر و در دوره پیری آن کمتر است. هر چه طول دوره رشد و بلوغ بیشتر باشد و تغییرات میانگین مداری باد مداری نیز به سرعت کاهش یابد، بی‌هنجاری مثبت ازن کلی کلاهک قطبی نیز بیشتر است. در دوره رشد و بلوغ گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر، تاوه قطبی و جت شب قطبی لبه آن به سرعت تضعیف می‌شود و در نتیجه ازن کلی توسط گردش بروئر-دابسون از پوشن‌سپهر مناطق استوائی به کلاهک قطبی بهتر منتقل می‌شوند. همچنین در حین گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر، سرمایش دررو شاخه فروشارش قطبی گردش بروئر-دابسون تضعیف می‌شود. این مکانیسم نیز از طریق کاهش سرعت تخریب ازن، سبب افزایش ازن کلاهک قطبی می‌شود.