کانسار مس چاه فرسخ شمالی؛ نمونه‌ای از کانسارهای سولفید توده‌ای آتشفشانزاد (VMS) تیپ بشی (Besshi-type) در کمربند فلززایی ترود-چاه‌شیرین

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی اقتصادی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 گروه زمین شناسی اقتصادی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 گروه زمین شناسی اقتصادی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.48308/esrj.2023.101823
چکیده

کانسار مس چاه ‌فرسخ شمالی در توالی آتشفشانی-رسوبی نئوپروتروزوئیک-کامبرین زیرین و در بخش جنوب‌غربی کمربند فلززایی ترود- چاه‌شیرین واقع شده است. کانه‌زایی به صورت یک افق سولفیدی در سنگ میزبان متاولکانیکی و به صورت محدودتر در سنگ­های موسکوویت-کوارتز‌ شیست، و واحد مرمری تشکیل شده است. کانه‌های هیپوژن در کانسار چاه‌ فرسخ شمالی عبارتند از کالکوپیریـت، پیریـت، اسفالریت، تتراهـدریت-تنانتیت، مگنتیت، پیروتیت و بورنیت و کانه‌های سوپرژن شامل کالکوسیت، کوولیـت، مالاکیت، آزوریت، کریزوکولا، هماتیت، لیمونیت و گوتیت هسـتند. کوارتز، کلسیت، اپیدوت، سرسیت و کلریت فراوان‌ترین کانی‌های باطله می‌باشند. براساس مطالعات صحرایی و میکروسکوپی سه رخساره‌ کانسنگی توده­ای، لایه‌ای و رگه-رگچه­ای در این کانسار تشخیص داده شده است. براساس مطالعات میانبارهای سیال بر روی کوارتزهای رخساره کانسنگ رگه- رگچه‌ای، میانگین دمای همگن شدن سیالات 355 درجه سانتی‌گراد و میانگین شوری 44/12 درصد وزنی نمک طعام محاسبه شده است. مطالعات زمین‌شناسی، محیط تکتونیکی پشت قوسی، رخساره­های کانسنگی، کانی‌شناسی، ساخت و بافت، پاراژنز کانیایی غنی از مس و دماسنجی میانبارهای سیال حاکی از تشکیل کانسـار چاه‌فرسخ شمالی در اثـر فعالیـت­هـای بروندمی زیردریایی به صورت کانسارهای سولفید توده‌ای آتشفشانزاد(VMS) تیپ بشی(Besshi-type) می‌باشد.